Zaburzenia poziomu testosteronu – zarówno jego niedobór, jak i stosowanie wysokich dawek steroidów anabolicznych – mogą negatywnie wpływać na przebudowę tkanki kostnej oraz inne procesy zachodzące podczas ortodontycznego przemieszczania zębów. Takie wnioski płyną z badania przeprowadzonego przez brazylijskich naukowców na modelu zwierzęcym, opublikowanego 26 stycznia w „Journal of Periodontology”.
Jak podkreślają autorzy, obserwowane skutki mogą mieć znaczenie nie tylko dla pacjentów z zaburzeniami poziomu testosteronu poddawanych leczeniu ortodontycznemu, ale również w kontekście coraz powszechniejszego stosowania steroidów anabolicznych w celu poprawy wydolności fizycznej i wyglądu estetycznego. Zrozumienie tych zależności jest istotne zarówno dla lekarzy dentystów, jak i dla pacjentów.
– Testosteron, a zwłaszcza wysokie dawki steroidów anabolicznych, istotnie modyfikowały typową odpowiedź tkanki kostnej oraz struktur korzeni zębów na działanie sił ortodontycznych – napisali autorzy badania z zespołu dr. Caio Luiza Bitencourta Reisa, adiunkta na Wydziale Stomatologii Uniwersytetu Federalnego w Alfenas (Brazylia).
Procesy życiowe na poziomie komórkowym i molekularnym są niezbędne do prawidłowego ortodontycznego przemieszczania zębów i przebudowy kości. Dlatego ważne jest badanie czynników, które mają wpływ na te procesy.
Znaczenie testosteronu w metabolizmie kostnym
Testosteron odgrywa kluczową rolę w metabolizmie kostnym, szczególnie w okresie dojrzewania, co sprawia, iż zaburzenia hormonalne i ich wpływ na zdrowie kości stanowią coraz większy przedmiot zainteresowania badaczy. Szacuje się, iż na świecie niedobór testosteronu, określany jako hipogonadyzm, dotyczy około 5% nastoletnich chłopców. U pacjentów z tym zaburzeniem często obserwuje się zmniejszoną masę kostną, mniejsze rozmiary kości oraz obniżoną jakość ich mikroarchitektury w porównaniu z osobami zdrowymi. W leczeniu stosuje się najczęściej steroidy anaboliczno-androgenne.
Ryzyko nadużywania steroidów
Steroidy stosowane w dawkach substytucyjnych (ilościach leku zastępujących naturalne hormony w organizmie) mogą przywracać prawidłowy wzrost i mineralizację kości. Jednak ich nadmierne stosowanie wiąże się z poważnym ryzykiem powikłań ogólnoustrojowych. Nadużywanie steroidów anabolicznych szacuje się w tej chwili na około 12% wśród chłopców. Osoby sięgające po te substancje w celu zwiększenia siły lub masy mięśniowej mogą doświadczać działań niepożądanych, w tym zaburzeń kardiologicznych i endokrynologicznych. Wpływ długotrwałej ekspozycji na supraterapeutyczne dawki steroidów na metabolizm kości oraz przebieg leczenia ortodontycznego pozostaje nie do końca poznany.
Model zwierzęcy i metodologia badania
W celu oceny wpływu poziomu testosteronu na ruch ortodontyczny zębów, u samców szczurów wywołano jego niedobór poprzez zabieg orchidektomii (chirurgiczne usunięcie jąder). Następnie zwierzętom podawano steroidy anaboliczne w dawkach substytucyjnych oraz w dawkach wysokich.
Ruch ortodontyczny symulowano poprzez zastosowanie sprężyny typu closed coil na pierwszych górnych trzonowcach po stronie prawej. Analizy kości wyrostka zębodołowego oraz więzadła przyzębia przeprowadzono po 5 i 10 dniach od rozpoczęcia przemieszczenia zęba, wykorzystując mikrotomografię komputerową, ilościowy PCR z odwrotną transkrypcją oraz immunohistochemię. Dodatkowo oceniano resorpcję korzeni zębów, a także stężenia testosteronu i hormonu adrenokortykotropowego (kortykotropiny) w osoczu.
Zmiany mikroarchitektury kości a implikacje kliniczne
– Zarówno niedobór testosteronu, jak i stosowanie wysokich dawek steroidów anabolicznych prowadziły do istotnych zmian w mikroarchitekturze tkanki kostnej. Zaobserwowano zmniejszenie grubości beleczek kostnych, osłabienie ich łączności strukturalnej oraz obecność jam kostnych, co może niekorzystnie wpływać na przebieg i przewidywalność leczenia ortodontycznego – podsumowali autorzy badania „Effects of testosterone and high-dose anabolic steroids on orthodontic-induced bone remodeling and root resorption: An animal study”.
Źródło: https://www.dentistryiq.com/
https://www.lifescience.net/
W jakich sytuacjach klinicznych można jednoznacznie mówić o przewadze ortodoncji cyfrowej nad tradycyjnymi rozwiązaniami? Zdaniem lek. dent. Pawła Machały – specjalisty ortodoncji posiadającego wieloletnie doświadczenie w leczeniu aparatami stałymi i ruchomymi oraz prowadzącego kompleksowe terapie ortodontyczno-chirurgiczne – rozwiązania cyfrowe są wyjątkowo przydatne m.in. w diagnostyce ortodontycznej. – Korzyści związane z diagnostyką cyfrową to przede wszystkim powtarzalność tego typu badań i możliwość ich porównywania. Łatwiej jest też przenosić i kopiować dane pacjenta. Wszystko to sprawia, iż możemy łatwiej kontrolować cały proces leczniczy – twierdzi ekspert.
