Czy otępieniu można zapobiec lub przynajmniej opóźnić jego rozwój? Polscy naukowcy biorą udział w międzynarodowym projekcie COMFORTAGE, którego celem jest stworzenie nowoczesnego modelu wczesnej prewencji zaburzeń poznawczych. Badanie właśnie weszło w kluczową fazę kliniczną i może w przyszłości zmienić sposób opieki nad osobami zagrożonymi demencją.
Czym jest projekt COMFORTAGE?
COMFORTAGE to międzynarodowy projekt naukowy finansowany z programu HORIZON Europe. Jego celem jest opracowanie systemowego modelu opieki nad osobami z zaburzeniami poznawczymi oraz tymi, które znajdują się w grupie ryzyka rozwoju otępienia.
Polskim zespołem kieruje prof. Konrad Rejdak z Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Jak podkreśla specjalista, projekt znajduje się w tej chwili w bardzo ważnym momencie.
– W 2026 roku projekt COMFORTAGE znajduje się w kluczowej fazie klinicznej. Zaczynamy widzieć, jak założenia teoretyczne funkcjonują w realnej praktyce klinicznej – mówi prof. Konrad Rejdak.
W lubelskim ośrodku w badaniu uczestniczy w tej chwili około 40 pacjentów, a docelowo grupa ma zostać rozszerzona do 100 osób.
Dlaczego prewencja otępienia jest dziś tak ważna?
Starzenie się społeczeństwa to jeden z największych trendów demograficznych w Europie. Wraz z nim rośnie liczba osób z zaburzeniami pamięci i chorobami otępiennymi, takimi jak choroba Alzheimera.
Otępienie to nie tylko problem medyczny. To również wyzwanie społeczne i ekonomiczne – zarówno dla rodzin pacjentów, jak i całego systemu ochrony zdrowia.
– Tak ważne jest przesunięcie akcentu z leczenia zaawansowanych stadiów choroby na wczesną prewencję i działania systemowe, które mogą spowolnić jej rozwój lub opóźnić wystąpienie objawów – podkreśla prof. Konrad Rejdak.
Eksperci coraz częściej wskazują, iż styl życia, kontrola chorób przewlekłych oraz regularne monitorowanie funkcji poznawczych mogą realnie wpłynąć na tempo rozwoju zaburzeń.
Na czym polega udział pacjentów w badaniu?
COMFORTAGE ma charakter badania obserwacyjnego. Uczestnicy są objęci długoterminową opieką i regularnymi ocenami funkcji poznawczych. Otrzymują również bezpłatne konsultacje specjalistyczne. Na podstawie analizy stanu zdrowia, stylu życia oraz indywidualnych czynników ryzyka przygotowywane są dla nich spersonalizowane rekomendacje.
– Można powiedzieć, iż jest to swoista „recepta na zdrowe funkcjonowanie poznawcze” – wyjaśnia prof. Konrad Rejdak.
Co istotne, projekt nie narzuca pacjentom konkretnych interwencji. Dostarcza im wiedzę i narzędzia, które mogą świadomie wykorzystać w codziennym życiu. To podejście partnerskie, które ma zwiększyć skuteczność działań w dłuższej perspektywie.
Nowe technologie i sztuczna inteligencja w służbie neurologii
Jednym z najbardziej innowacyjnych elementów projektu jest wykorzystanie nowych technologii. Na podstawie zebranych danych demograficznych i klinicznych planowane jest stworzenie specjalnego urządzenia elektronicznego, które umożliwi bezpośrednią komunikację między personelem medycznym a pacjentem.
Anonimowe dane będą także analizowane przy użyciu narzędzi sztucznej inteligencji we współpracy z partnerami technologicznymi z kilku państw Unii Europejskiej. Celem jest opracowanie algorytmów postępowania, monitorowania oraz rehabilitacji zaburzeń poznawczych.
Jeśli model się sprawdzi, może w przyszłości zostać wdrożony systemowo w polskiej ochronie zdrowia.
Czy COMFORTAGE może zmienić opiekę nad osobami zagrożonymi demencją?
To pierwszy tak szeroki, systemowy projekt w Polsce, którego celem nie jest jedynie opis chorób otępiennych, ale realna próba modyfikacji ich przebiegu poprzez wczesne wykrywanie ryzyka i spersonalizowaną prewencję.
Jeśli badania potwierdzą skuteczność takiego podejścia, może to oznaczać:
- późniejsze występowanie objawów otępienia,
- lepszą jakość życia pacjentów,
- mniejsze obciążenie rodzin,
- odciążenie systemu ochrony zdrowia w przyszłości.
W obliczu starzejącego się społeczeństwa to inwestycja, która może przynieść długofalowe korzyści całemu systemowi.
Więcej informacji o projekcie COMFORTAGE oraz jego kolejnych etapach ma zostać zaprezentowanych podczas konferencji prasowej w trakcie Neuroforum 2026.
