Rak trzustki to podstępny przeciwnik, który przez długi czas może nie dawać jednoznacznych objawów, dlatego łatwo pomylić go z powszechnymi problemami żołądkowo-jelitowymi. Znajomość kluczowych symptomów pozwala na wczesne wykrycie, co znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie, w tym operacyjne usunięcie guza.
Najważniejsze objawy, na które trzeba zwrócić uwagę
Do typowych symptomów raka trzustki należą przede wszystkim tępy ból w nadbrzuszu, promieniujący do pleców, żółtaczka bez gorączki oraz szybki, niezamierzony spadek masy ciała. jeżeli dolegliwości utrzymują się dłużej niż 2–3 tygodnie, powtarzają się lub łączą się w niepokojące kombinacje – takie jak ból z utratą wagi i świądem skóry – należy natychmiast skonsultować się z lekarzem.
1. Tępy ból brzucha „ciągnący” do pleców
Jednym z pierwszych sygnałów jest przewlekły, rozlany ból w górnej części brzucha, często promieniujący do kręgosłupa. Nasila się zwłaszcza nocą lub w pozycji leżącej. Przyczyną bywa naciekanie splotów nerwowych lub zablokowanie przewodu trzustkowego przez guz.
2. Żółtaczka bez gorączki
Nagłe zażółcenie skóry i białkówek oczu, towarzyszące mu swędzenie skóry oraz ciemny mocz, wskazują na zatrzymanie żółci. Najczęściej występuje przy guzach w głowie trzustki. W przypadku zmian w trzonie lub ogonie żółtaczka jest rzadsza i może wynikać z przerzutów.
3. Szybka, niezamierzona utrata masy ciała
Nieplanowana, gwałtowna utrata wagi to poważny sygnał alarmowy. Nie wynika ona tylko z braku apetytu, ale także z zaburzeń trawienia spowodowanych niedoborem enzymów trzustkowych – zwłaszcza gdy guz blokuje przewód trzustkowy. Jest to element tzw. wyniszczenia nowotworowego.
4. Problemy trawienne i „leniwy” żołądek
Chorzy często odczuwają uczucie pełności po niewielkich porcjach jedzenia, nudności czy wzdęcia. Dotyczy to ponad połowy pacjentów i wynika z zaburzeń opróżniania żołądka oraz zakłóceń w nerwowo-hormonalnej regulacji motoryki przewodu pokarmowego.
5. Niedawno rozpoznana cukrzyca lub stan przedcukrzycowy
U osób po 60. roku życia, zwłaszcza bez rodzinnego obciążenia cukrzycą, świeża diagnoza tej choroby może być pierwszym zwiastunem raka trzustki. Guzy zaburzają produkcję insuliny lub wywołują insulinooporność, prowadząc do rozwoju cukrzycy.
6. Niespodziewane ostre zapalenie trzustki
U osoby starszej ostre zapalenie trzustki bez klasycznych przyczyn, takich jak kamica żółciowa czy nadużywanie alkoholu – zwłaszcza nawracające – powinno skłonić do podejrzenia podłoża nowotworowego. Zalecane są wtedy badania obrazowe, np. tomografia komputerowa lub endoskopowe USG trzustki.
7. Niedrożność dwunastnicy
W zaawansowanych stadiach u około 10% pacjentów dochodzi do mechanicznego zatoru dwunastnicy. Objawia się silnymi wymiotami, brakiem apetytu i niemożnością jedzenia. Często wymaga pilnej interwencji chirurgicznej, omijającej przeszkodę w przewodzie pokarmowym.
8. Objaw Courvoisiera – powiększony pęcherzyk żółciowy
Podczas badania palpacyjnego lekarz może wyczuć niebolesne powiększenie pęcherzyka żółciowego, najczęściej spowodowane blokadą odpływu żółci przez guz w głowie trzustki. Towarzyszą temu zwykle żółtaczka i świąd skóry. Objaw ten pomaga odróżnić nowotwór od kamicy żółciowej.
9. Rzadsze symptomy, które też mogą niepokoić
U niektórych pacjentów pojawia się zespół Trousseau, czyli nawracające zakrzepowe zapalenie żył powierzchnych, wynikające z nadkrzepliwości spowodowanej nowotworem. Inne objawy to depresja, krwawienia z żylaków żołądka czy wyczuwalna masa w jamie brzusznej – szczególnie przy guzach w trzonie lub ogonie trzustki, które długo pozostają bezobjawowe.
Jeśli którykolwiek z opisanych objawów pojawi się nagle lub współistnieje z innymi, konieczna jest pilna diagnostyka. Szybkie badania obrazowe i konsultacja w specjalistycznym ośrodku zwiększają szanse na leczenie operacyjne.
