W Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach otwarto (18 marca) pierwszą w Polsce Poradnię Radioterapii Chorób Nienowotworowych. Przeznaczona jest dla pacjentów odczuwających silny ból niemający związku z rakiem, którego nie daje uśmierzyć standardowymi metodami leczenia.
Jest to pierwsza w Polsce i prawdopodobnie również w Europie poradnia, w której do leczenia promieniami są konsultowani i kwalifikowani pacjenci cierpiący na choroby ortopedyczne, neurologiczne, urologiczne, kardiologiczne, a choćby endokrynologiczne.
dr hab. Sławomir Blamek, radioterapeutaW przypadku chorób nienowotworowych radioterapia stosowana jest zwykle w niższych dawkach niż w przypadku nowotworów. Dzięki temu tolerancja leczenia jest bardzo dobra, a ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest w większości przypadków minimalne. Wyjątkiem są tu niektóre schorzenia neurologiczne, których leczenie wymaga zastosowania wyższych dawek, ale za to skoncentrowanych w bardzo niewielkiej objętości tkanek – tłumaczy dr hab. n. med. Sławomir Blamek, prof. NIO-PIB, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii w Gliwicach.
Jak dodaje, radioterapia jest wdrażana przede wszystkim w sytuacjach, gdy standardowe metody leczenia, takie jak farmakoterapia (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne), fizjoterapia, ćwiczenia, wkładki ortopedyczne czy iniekcje sterydowe, nie przynoszą trwałej poprawy lub z jakichś przyczyn nie mogą być stosowane.
Zwykle rozważa się ją po 3-6 miesiącach nieskutecznego leczenia innymi metodami, choć mamy też pacjentów, którzy przez wiele lat byli leczeni innymi metodami bez wyraźnych efektów i dopiero zastosowanie radioterapii przynosiło spektakularne efekty, na przykład w przypadku neuralgii nerwu trójdzielnego – mówi prof. Sławomir Blamek.
Promieniami w źródło bólu
W gliwickim oddziale Narodowego Instytutu Onkologii już od wielu lat z powodzeniem leczy się chorych z chorobami nienowotworowymi przebiegającymi z bolesnym stanem zapalnym lub włóknieniem tkanki łącznej. Są to nie tylko schorzenia ortopedyczne (np. ostroga piętowa, zapalenie ścięgna Achillesa, łokieć tenisisty i golfisty, zespół bolesnego barku, zwyrodnienie stawu biodrowego i kolanowego, bolesne naczyniaki kręgów) i neurologiczne (np. neuralgia nerwu trójdzielnego, nerwiaki, oponiaki), ale też urologiczne (choroba Peyroniego), endokrynologiczne (orbitopatia tarczycowa w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa) czy kardiologiczne (nawracający częstoskurcz komorowy).
Jakie schorzenia nienowotworowe leczone są dzięki radioterapii w Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach?
ORTOPEDYCZNE:
• ostroga piętowa
• zapalenie ścięgna Achillesa
• łokieć tenisisty i golfisty
• zespół bolesnego barku
• zwyrodnienie stawu biodrowego
• zwyrodnienie stawu kolanowego
• bolesne naczyniaki kręgów
• choroba Dupuytrena i Ledderhose’a
• skostnienia pozakostne
NEUROLOGICZNE:
• neuralgia nerwu trójdzielnego
• nerwiaki nerwu słuchowego i innych nerwów czaszkowych
• nerwiaki okolicy kanału kręgowego
• malformacje tętniczo-żylne (AVM)
• oponiaki
• drżenie samoistne
UROLOGICZNE:
• choroba Peyroniego
KARDIOLOGICZNE
• nawracający częstoskurcz komorowy
ENDOKRYNOLOGICZNE
• orbitopatia tarczycowa w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa
W gliwickim Instytucie prowadzone są też badania kliniczne – dotyczące zastosowania radioterapii u chorych z drżeniem samoistnym (EASIER) oraz tachykardią komorową (SMARTER-VT). Niedawno zakończyło się badanie dotyczące leczenia promieniami chorych na chorobę Parkinsona.
W zależności od stanu pacjenta i lokalizacji jego problemu zdrowotnego stosowane są różne techniki radioterapii.
Jedną z metod jest radioterapia niskodawkowa (LDRT). Jest ona uznaną metodą leczenia zachowawczego bolesnych schorzeń zwyrodnieniowych układu kostno-stawowego oraz zmian chorobowych w miejscach przyczepów ścięgien. Stosuje się ją również u mężczyzn z chorobą Peyroniego (stwardnienie plastyczne prącia), która prowadzi do bolesnych wzwodów, skrzywienia, zwężenia lub skrócenia członka, a jej przyczyną jest zwykle doznany uraz.
W przypadku schorzeń neurologicznych doskonale sprawdza się radiochirurgia stereotaktyczna z wykorzystaniem aparatu CyberKnife. Metoda ta polega na precyzyjnym dostarczeniu wysokiej dawki promieniowania jonizującego do niewielkiego obszaru docelowego. Stanowi alternatywę dla neurochirurgii – jest bardzo skuteczna, a przy tym nieobarczona wysokim ryzykiem powikłań, które mogą wystąpić podczas leczenia operacyjnego.
Radiochirurgia stereotaktyczna wykorzystywana jest również w leczeniu nawracającego częstoskurczu komorowego – groźnej dla życia arytmii, objawiającej się kołataniem serca i omdleniami. Jest ona metodą, po którą sięga się w przypadku nieskutecznego leczenia farmakologicznego oraz braku skuteczności lub możliwości wykonania zabiegu ablacji.
Do poradni bez skierowania
Uruchomienie Poradni Radioterapii Chorób Nienowotworowych ma ułatwić pacjentom z województwa śląskiego i spoza regionu, którzy często przez wiele lat bezskutecznie szukają pomocy w pozbyciu się silnych dolegliwości bólowych, skorzystanie z pomocy specjalistów z Zakładu Radioterapii. Czynna jest w każdą środę w godzinach 10:00-14:00. Nie jest do niej wymagane skierowanie.
Szczegółowe informacje na temat możliwości leczenia schorzeń nienowotworowych można uzyskać w call center: 32 278 88 88 lub bezpośrednio u koordynatora Zakładu Radioterapii – Jolanty Frisch-Didek – pod nr. tel. 662 230 289. Rejestracja Zakładu Radioterapii czynna jest od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00-15:30 pod numerem telefonu 32 278 80 45.
