Obwodowy ziarniniak olbrzymiokomórkowy (ang. peripheral giant cell granuloma; PGCG) jest reaktywną zmianą rozrostową wywodzącą się z tkanek dziąsła lub błony śluzowej wyrostka zębodołowego. Nie jest on zmianą nowotworową, ale odpowiedzią tkankową na przewlekłe podrażnienie miejscowe. Do czynników etiologicznych zalicza się przede wszystkim obecność płytki bakteryjnej i kamienia nazębnego, urazy mechaniczne, a także czynniki jatrogenne, w tym źle dopasowane wypełnienia czy protezy.
Klinicznie PGCG manifestuje się jako pojedyncza, dobrze odgraniczona zmiana guzkowata, najczęściej uszypułowana, o barwie od czerwonej do sinofioletowej. Powierzchnia zmiany może być gładka lub owrzodziała, a jej konsystencja zwykle jest miękka lub elastyczna. Najczęściej lokalizuje się w obrębie dziąsła żuchwy, choć może występować również w szczęce, szczególnie w odcinku przednim.
Zmiana charakteryzuje się powolnym wzrostem, ale w niektórych przypadkach może osiągać znaczne rozmiary, prowadząc do przemieszczeń zębów oraz zaburzeń zgryzu. W badaniu histopatologicznym PGCG wykazuje obecność licznych komórek olbrzymich typu osteoklastycznego, osadzonych w silnie unaczynionym podścielisku włóknisto-naczyniowym, często z ogniskami wynaczynień erytrocytów i hemosyderyną.
W różnicowaniu PGCG należy uwzględnić przede wszystkim ziarniniaka ropotwórczego, obwodowy włókniak kostniejący oraz zmiany o charakterze nowotworowym, w tym rzadkie postacie guzów olbrzymiokomórkowych. Leczenie polega na całkowitym chirurgicznym wycięciu zmiany wraz z usunięciem czynników drażniących. Istotnym elementem leczenia pozostaje również ścisła kontrola periodontologiczna, ponieważ nieusunięcie przyczyny może prowadzić do nawrotu.
Opis przypadku
Przypadek przedstawiony w pracy opublikowanej 4 czerwca 2026 r. w czasopiśmie naukowym „Case Reports in Dentistry” (Hindawi / Wiley) dotyczy 68-letniego pacjenta, który zgłosił się do gabinetu stomatologicznego z powodu stopniowo narastającej zmiany w przednim odcinku szczęki – w strefie estetycznej. Zmiana była bezbolesna, jednak powodowała dyskomfort estetyczny oraz zauważalne przemieszczenie zębów siecznych. W wywiadzie medycznym odnotowano nadciśnienie tętnicze i refluks żołądkowo-przełykowy. Pacjent był leczony blokerem receptora angiotensyny II. Wywiad rodzinny nie wykazał żadnych nieprawidłowości.
W badaniu klinicznym stwierdzono obecność uszypułowanej, sinofioletowej masy o wymiarach około 14 × 11 mm, zlokalizowanej w okolicy międzyzębowej pomiędzy zębami 11 i 12. Zmiana miała miękką konsystencję i wykazywała tendencję do krwawienia przy niewielkim urazie mechanicznym.
Jednocześnie przeprowadzono szczegółową diagnostykę periodontologiczną, która ujawniła zaawansowane zapalenie przyzębia w obrębie odcinka estetycznego. Stwierdzono głębokie kieszonki przyzębne, sięgające w niektórych miejscach poziomu wierzchołków korzeni, znaczną recesję dziąseł oraz III stopień ruchomości zębów 11 i 12. Badanie radiologiczne potwierdziło rozległą utratę kości wyrostka zębodołowego o charakterze poziomym oraz obecność zaawansowanych defektów kostnych.
W oparciu o obraz kliniczny i radiologiczny postawiono rozpoznanie w kierunku obwodowego ziarniniaka olbrzymiokomórkowego, z koniecznością różnicowania z innymi zmianami reaktywnymi błony śluzowej. Podjęto decyzję o leczeniu chirurgicznym.
Zabieg przeprowadzono w znieczuleniu miejscowym. W pierwszym etapie wykonano pełnościenny płat śluzówkowo-okostnowy w celu uzyskania dostępu do zmiany oraz dokładnej kontroli tkanek otaczających. Następnie zmiana została całkowicie wycięta wraz z łyżeczkowaniem łoża zmiany w celu usunięcia potencjalnych resztek tkankowych mogących sprzyjać nawrotowi.
Ze względu na zaawansowaną destrukcję przyzębia oraz niewielkie szanse na utrzymanie zębów 11 i 12, zdecydowano o ich ekstrakcji podczas tego samego zabiegu. Procedura obejmowała również dokładne wygładzenie kości wyrostka zębodołowego oraz plastykę tkanek miękkich – miało to na celu uzyskanie optymalnych warunków gojenia i przyszłej rehabilitacji protetycznej.
Materiał pooperacyjny przekazano do badania histopatologicznego, które potwierdziło rozpoznanie obwodowego ziarniniaka olbrzymiokomórkowego. Stwierdzono obecność licznych komórek olbrzymich typu osteoklastycznego, ognisk wynaczynień krwi oraz bogato unaczynionego podścieliska łącznotkankowego.
Okres pooperacyjny przebiegał bez powikłań. W kontrolnym badaniu klinicznym po kilku tygodniach stwierdzono prawidłowe gojenie tkanek oraz brak cech nawrotu zmiany. Pacjent został zakwalifikowany do dalszego leczenia protetycznego w celu odtworzenia estetyki i funkcji w przednim odcinku szczęki.
Omówienie
Przedstawiony przypadek podkreśla istotny problem kliniczny, jakim jest współwystępowanie zmian reaktywnych tkanek miękkich z zaawansowaną destrukcją przyzębia. PGCG, mimo iż ma charakter łagodny, może prowadzić do znacznych zaburzeń estetycznych i funkcjonalnych, szczególnie gdy lokalizuje się w odcinku przednim.
W opisywanym przypadku najważniejsze znaczenie miała nie tylko chirurgiczna eliminacja zmiany, ale również ocena rokowania periodontologicznego. Zaawansowana utrata kości oraz ruchomość zębów uniemożliwiły ich zachowanie, co wpłynęło na decyzję o ekstrakcji zębów. Autorzy artykułu podkreślają konieczność kompleksowego podejścia diagnostycznego oraz leczenia obejmującego zarówno usunięcie zmiany, jak i eliminację czynników etiologicznych, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu i poprawić długoterminowe rokowanie.
Artykuł jest dostępny w całości pod adresem: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1155/crid/4055356
Tytuł artykułu: Peripheral Giant Cell Granuloma Associated With Severe Periodontal Destruction in the Esthetic Region: A Case Report
Autorzy: Kubra Burcu Yildirim1, 2, Hanzade Hazal Sayiner2
1 Nova Southeastern University College of Dental Medicine, Fort Lauderdale, Florida, USA
2 KEM Dental Clinic, Istanbul, Türkiye
Hindawi. Case Reports in Dentistry, Volume 2026, 7 pages
https://doi.org/10.1155/crid/4055356
Artykuł dostępny jest w całości pod adresem:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1155/crid/8865055
