Wchodząc w relację, rzadko robimy to z chłodną kalkulacją. Najczęściej towarzyszą nam marzenia, nadzieje i wyobrażenia o tym, jak „powinno być”. Chcemy czuć się kochani, rozumiani, ważni. To naturalne. Problem zaczyna się wtedy, gdy oczekiwania przestają być wyrazem potrzeb, a stają się listą wymagań, które druga osoba musi spełnić, by zasłużyć na naszą miłość.
Czy wygórowane oczekiwania zawsze prowadzą do rozczarowań? Niekoniecznie. Ale bardzo często prowadzą do napięcia, frustracji i poczucia, iż „to nie to”.
Skąd biorą się nadmierne oczekiwania?
Nasze oczekiwania wobec partnera rodzą się z różnych źródeł:
-
z domu rodzinnego i wzorców, które obserwowaliśmy,
-
z wcześniejszych relacji,
-
z lęków i niezaspokojonych potrzeb,
-
z mediów społecznościowych i idealizowanych obrazów miłości,
-
z romantycznych narracji obecnych w kulturze.
Często choćby nie zauważamy, iż oczekujemy od partnera czegoś nierealnego. Chcemy, by był jednocześnie najlepszym przyjacielem, kochankiem, terapeutą, mentorem, wsparciem finansowym, towarzyszem wszystkich pasji i kimś, kto zawsze wie, czego potrzebujemy – bez słów.
To ogromny ciężar dla jednej osoby.
Kiedy oczekiwania stają się problemem?
Oczekiwania same w sobie nie są złe. Każdy z nas ma prawo do:
-
szacunku,
-
lojalności,
-
wsparcia,
-
czułości,
-
bezpieczeństwa.
Problem zaczyna się wtedy, gdy:
-
Oczekiwania są niewypowiedziane.
Zakładamy, iż partner „powinien się domyślić”. Gdy tego nie robi – czujemy żal. -
Są nierealistyczne.
Oczekujemy stałej intensywności uczuć, nieustannej uwagi i perfekcyjnego zachowania. -
Są próbą wypełnienia wewnętrznej pustki.
Liczymy, iż druga osoba uleczy nasze kompleksy, samotność czy brak poczucia wartości. -
Nie zostawiają przestrzeni na człowieczeństwo.
Każdy ma gorsze dni, słabości, ograniczenia. Idealny partner nie istnieje.
Idealizacja – cichy sabotażysta relacji
Na początku związku łatwo wpaść w pułapkę idealizacji. Widzimy w drugiej osobie to, co chcemy zobaczyć. Niektóre cechy wyolbrzymiamy, inne ignorujemy. Z czasem rzeczywistość zaczyna odbiegać od wyobrażeń.
I wtedy pojawia się rozczarowanie.
Ale czy to partner się zmienił?
Czy może zmieniła się nasza perspektywa?
Czasem nie jesteśmy rozczarowani człowiekiem, ale utratą własnej iluzji.
Oczekiwania a potrzeby – to nie to samo
Warto odróżnić potrzeby od oczekiwań.
Potrzeba to coś, co jest nam realnie potrzebne do budowania zdrowej relacji (np. poczucie bezpieczeństwa, szczerość).
Oczekiwanie bywa często konkretnym scenariuszem, jak ta potrzeba ma zostać zaspokojona.
Przykład:
-
Potrzeba: chcę czuć się ważna.
-
Oczekiwanie: partner musi codziennie pisać mi długą wiadomość na dobranoc.
Gdy przywiązujemy się do jednej formy realizacji potrzeby, zamykamy się na inne możliwości.
Czy można mieć wysokie standardy i nie niszczyć relacji?
Oczywiście. Wysokie standardy nie są problemem. Problemem jest:
-
brak elastyczności,
-
brak komunikacji,
-
brak autorefleksji.
Zdrowa relacja to nie miejsce, w którym jedna osoba spełnia wymagania drugiej. To przestrzeń, w której obie strony uczą się siebie nawzajem.
Zamiast pytać:
„Dlaczego on/ona nie jest taki/taka, jak oczekuję?”
warto zapytać:
„Czy jasno komunikuję swoje potrzeby?”
„Czy moje oczekiwania są realistyczne?”
„Czy potrafię zaakceptować drugą osobę taką, jaka jest?”
Nadmierne oczekiwania jako lęk przed bliskością
Paradoksalnie, czasem wygórowane wymagania są formą obrony. Gdy partner nie spełnia wszystkich kryteriów, łatwiej powiedzieć: „To nie to” i wycofać się, niż zaryzykować prawdziwą bliskość.
Perfekcyjna lista wymagań może być murem, za którym ukrywamy strach przed zranieniem.
Jak pracować nad oczekiwaniami?
-
Zrób listę swoich oczekiwań.
Które są absolutnie kluczowe, a które wynikają z wyobrażeń? -
Oddziel przeszłość od teraźniejszości.
Czy nie przenosisz na partnera lęków z poprzednich relacji? -
Rozmawiaj otwarcie.
Zamiast zakładać, wyjaśniaj. Zamiast oskarżać, opowiadaj o swoich uczuciach. -
Zadbaj o siebie.
Partner nie jest odpowiedzialny za Twoje poczucie wartości ani za całe Twoje szczęście. -
Ucz się akceptacji.
Miłość to nie projekt do ulepszania drugiego człowieka.
Czy wygórowane oczekiwania zawsze prowadzą do rozczarowań?
Nie zawsze. Ale jeżeli nie są świadome, przemyślane i komunikowane – bardzo często.
Związek nie polega na tym, by znaleźć kogoś idealnego. Polega na tym, by dwie niedoskonałe osoby nauczyły się być razem z szacunkiem, czułością i gotowością do rozmowy.
Czasem największym zagrożeniem dla relacji nie jest brak miłości, ale nadmiar wyobrażeń o tym, jak ta miłość powinna wyglądać.
A gdy przestajemy wymagać doskonałości – zaczynamy dostrzegać człowieka.
