Już w przyszły piątek (21 sierpnia) w Lublinie rozpocznie się festiwal „Re:tradycja – Jarmark Jagielloński”. Wszystkie wydarzenia są bezpłatne, ale nie każdemu łatwo będzie się na nie dostać.
Koncerty i potańcówki łączące tradycję z nowoczesnością. Na straganach wiklinowe kosze, gliniane garnki, tradycyjne ozdoby, zabawki, instrumenty. A ponadto warsztaty tworzenia tych wszystkich cudów, nauka tańców, gry i zabawy, wystawy i spektakle. Moc atrakcji dla małych i dużych.
W tym roku festiwal muzyki i rzemiosła tradycyjnego „Re:tradycja – Jarmark Jagielloński” potrwa od 21 do 23 sierpnia. W niektórych warsztatach będzie można wziąć udział już dzień wcześniej, w czwartek.
Wszystko będzie się odbywać w kilkunastu miejscach na Starym Mieście i w centrum Lublina. To często zabytkowe ulice i budynki, dlatego sprawdzamy ich dostępność. Dla kogo udział w imprezie może być utrudniony?
Główna scena tym razem u Dominikanów
W tym roku Błonia pod Zamkiem – zwykle główna scena festiwalu – są w remoncie. Dlatego tym razem największe koncerty oraz tradycyjne potańcówki będą się odbywać na placu Dominikańskim. Lokalizację zmieniło też Podwórko Re:tradycji. Znajdziemy je w ogrodzie Domu na Podwalu (ul. Podwale 15, wejście od strony Błoni). Podwórko i Dom na Podwalu to przestrzeń dla rodzin z dziećmi, czyli gry, zabawy, spektakle, warsztaty i pokazy. Trzeba pamiętać, iż to teren zielony, a więc trawiasty i nie zawsze równy. Może się tu przydać wsparcie osoby towarzyszącej.
Stare Miasto: wyboista droga do głównych atrakcji
Do pokonywania staromiejskich uliczek też może być potrzebna pomoc. Pokrywająca je kostka brukowa jest nierówna i niewygodna dla osób poruszających się na wózkach, rodziców z wózkami dziecięcymi czy osób na wyższych obcasach.
A na Stare Miasto warto się wybrać podczas festiwalu Re:tradycja. W tamtejszych kamienicach mieszczą się ważne instytucje: Warsztaty Kultury, Galeria Sztuki Ludowej STL, Galeria Labirynt czy Młodzieżowy Dom Kultury „Pod Akacją”. One też przygotowały festiwalowe atrakcje: warsztaty, wystawy, performance. Niestety, do wielu z tych miejsc prowadzą schody, a w zabytkowych budynkach nie ma stałych podjazdów. Można jednak poprosić o ich rozłożenie, trzeba tylko wcześniej skontaktować się z organizatorami.
Bez trudu natomiast (pomijając brukową nawierzchnię starówki) dostaniemy się do Teatru Starego. Wejście i sala widowiskowa znajdują się na tym samym poziomie. Zobaczymy tu filmy o dzieciach z Bullerbyn i koncert zespołu Zaświatycze. Także boczne wejście do Bazyliki oo. Dominikanów będzie dostępne dla osób poruszających się na wózkach. Będzie tu można posłuchać koncertu zespołu Krajka.
Na głównej scenie na placu Dominikańskim przez cały weekend wystąpią: Kaja i Janusz Prusinowscy, Muzykancka Kompania Dziecięca i Przyjaciele, Ewa Grochowska i muzyczni wędrowcy (główny koncert re:tradycja), Caamaño&Ameixeiras (Hiszp.), Poolidor (Fr.), Biele i fie.dronowicz (Pol.) oraz Gordan (tradycyjne pieśni serbskie w serbsko-austriacko-niemieckim wykonaniu). Piątkowy i sobotni wieczór zakończą tradycyjne potańcówki.
Artyści na ulicach
Było o muzyce, nie może zabraknąć tradycyjnego rzemiosła. Od samego początku Jarmark Jagielloński to okazja, żeby kupić oryginalnie, własnoręcznie robione ozdoby, tkaniny, zabawki, wiklinowe kosze, ceramikę. Część drewnianych domków i stoisk z tradycyjnym rękodziełem stanie na uliczkach Starego Miasta. Nie tylko będzie można kupić te dzieła – niektórzy rzemieślnicy pokażą na żywo, jak powstają.
Inni wystawcy rozlokują się na placu Łokietka. Tu chodniki są szerokie i równe, co ułatwia poruszanie się na wózkach i z wózkami dziecięcymi. Są również ławki, na których można wypocząć. Plac jest też dobrze skomunikowany z innymi częściami starówki i centrum miasta. Dzięki temu łatwo się stąd dostać np. do lubelskiej Plazy na kolejne festiwalowe warsztaty albo na zabawę przy akompaniamencie Kapeli Yana Gisawy.
Nie tylko kocie łby
Warto pamiętać, iż schody i nierówne chodniki to nie jedyne przeszkody w komfortowym poruszaniu się na terenie festiwalu. Impreza przyciąga wielu lublinian i turystów, więc na ulicach jest wtedy bardzo głośno i tłoczno. To utrudnia swobodne przemieszczanie, zwłaszcza uczestnikom poruszającym się na wózkach i niewidomym. Dlatego lepiej przyjść z osobą towarzyszącą.
Warunki panujące na takiej imprezie mogą być też trudne dla osób wrażliwych sensorycznie. Gwar tłumu, głośna muzyka, dźwięki niektórych zabawek… a na terenie festiwalu nie przewidziano stref wyciszenia. Wrażliwi na hałas znajdą atrakcje dla siebie (warsztaty, pokazy, performance, bardziej kameralne koncerty), ale organizatorzy podpowiadają, żeby mieć ze sobą także wyciszające słuchawki.
Niedowidzący zobaczą jarmark W tym roku Jarmark Jagielloński będą mogły „obejrzeć” także osoby niewidome i niedowidzące. W jaki sposób? Podczas wydarzenia „Jarmark odkrywany dotykiem – spacer z audiodeskrypcją”, które poprowadzi Krystian Kamiński. „Sprawdzimy, czym różni się gładka powierzchnia ceramiki od splotu wiklinowego kosza, jak zbudowane są tradycyjne zabawki i ozdoby oraz co sam dotyk może powiedzieć o sposobie ich wykonania. Posłuchamy również opowieści o pracy twórców i twórczyń, wykorzystywanych technikach oraz tradycjach, z których wyrastają prezentowane przedmioty” – zachęcają organizatorzy.
Spacer odbędzie się w sobotę 22 sierpnia w godz. 15-16. Zbiórka w punkcie informacyjnym na placu Łokietka. Udział jest bezpłatny, ale trzeba się zapisać najpóźniej do 19 sierpnia pod adresem: [email protected]. W wiadomości należy podać imiona i nazwiska osób uczestniczących, numery telefonów oraz informację, czy potrzebna będzie asysta w dotarciu na miejsce zbiórki lub podczas spaceru. W takim przypadku organizatorzy zadzwonią, żeby ustalić szczegóły
– Spacer dotykowy jest jedyną formą udogodnienia dla osób z niepełnosprawnością wzroku – informuje Weronika Ciosek z Pracowni Kultury Aktualnej. Dodaje jednak: – W programie znajdują się wydarzenia tłumaczone na polski język migowy.
Opowieści w PJM
Osoby niesłyszące będą mogły wybrać się na jarmark z tłumaczem lub tłumaczką polskiego języka migowego. Dzięki temu wygodnie zrobią zakupy, ale też porozmawiają z twórcami o ich pracy. Tłumacze będą dyżurować w punkcie informacyjnym na placu Łokietka w piątek w godz. 16-18, w sobotę 14-18 oraz w niedzielę od 11 do 14.
Na PJM będą też tłumaczone spektakle: „Jarmark Opowieści – urwipołcie, gagatki, huncwoty” (Katarzyna Jackowska-Enemuo, Mateusz Szemraj; plac Po Farze, sobota, godz.: 12, 15, 18), i „Zaplątane opowieści” (Agnieszka Kontny i Teatrzyk Raz-dwa-trzyk; Dom na Podwalu, sobota, godz. 13) oraz wykład Ewy Grochowskiej z cyklu „Kobiety” o wyjątkowych tradycyjnych śpiewaczkach i instrumentalistkach (Warsztaty Kultury, niedziela, godz. 14).
Nie samą sztuką (i rzemiosłem) człowiek żyje
Na koniec kilka informacji praktycznych. Z pytaniami, problemami albo po prostu po program można się zgłosić do wolontariuszy i wolontariuszek w punkcie informacyjnym na placu Łokietka. Punkt będzie czynny od piątku do niedzieli w godz. 10-20.
W razie potrzeby podczas festiwalu będzie można skorzystać z pomocy medycznej. Punkt medyczny będzie się znajdował obok Domu na Podwalu.
A jak jest z dostępnością toalet? Płatne toalety publiczne znajdują się na placu Litewskim (od ul. 3 Maja; wyposażona w komfortkę do przewijania) oraz przy ul. Zamkowej (przy wejściu na Błonie z placu Zamkowego). Przez całe lato są czynne codziennie w godzinach 10-21. Na terenie festiwalu będzie też można skorzystać z toalet przenośnych, w tym dostępnych dla osób z niepełnosprawnością. – Takie toalety będą przy Podwórku (ogród Domu na Podwalu), ratuszu oraz placu Dominikańskim – wymienia Weronika Ciosek. Toaleta jest także w Plazie.
A czy na koncert albo wystawę można zabrać czworonożnego przyjaciela? Zakazu nie ma, ale i tak psa, kota czy fretkę lepiej zostawić w domu. „Festiwal to kilkadziesiąt tysięcy uczestników, głośne dźwięki, wyjątkowy natłok bodźców i często bardzo wysokie temperatury. To wszystko powoduje duży stres” – argumentują organizatorzy. Przyłączamy się do tego apelu.
Wszystkie wydarzenia w ramach festiwalu są bezpłatne, ale na niektóre obowiązują zapisy.
Szczegółowy program i inne informacje są dostępne na stronie internetowej imprezy: https://retradycja.eu/pl/program-2026/.
Zdjęcia z festiwalu „Re:tradycja” z 2022 roku
https://retradycja.eu/pl/galeria/nggallery/retradycja-jarmark-jagiellonski-2022
Joanna Gierak
