Charakterystyka skóry dojrzałej
W procesie starzenia skóry można wyróżnić trzy podstawowe mechanizmy patofizjologiczne:
- osłabienie funkcji bariery skórnej,
- spadek elastyczności,
- zwiększone ryzyko procesów nowotworowych.
U skóry starzejącej się można zaobserwować:
- suchość (a choćby świąd) i szorstkość skóry,
- utratę jędrności i elastyczności,
- zmarszczki powierzchowne i głębokie,
- przebarwienia,
- zmniejszone wydzielanie potu i łoju,
- dłuższe gojenie się ran,
- zwiększoną podatność na podrażnienia.
W związku z tym terapia skóry dojrzałej powinna koncentrować się na odbudowie bariery naskórkowej, poprawie nawilżenia, stymulacji procesów regeneracyjnych oraz ochronie przed stresem oksydacyjnym.
Sprawdź też: Skóra — bariera i droga wchłaniania substancji aplikowanych miejscowo
Znaczenie receptury aptecznej w pielęgnacji skóry dojrzałej
Leki recepturowe umożliwiają indywidualne dopasowanie substancji aktywnych, ich stężeń i odpowiedniego podłoża. Ma to szczególne znaczenie u pacjentów z cerą wrażliwą, atopową lub z nietolerancją składników często obecnych w kosmetykach dostępnych na rynku.
W recepturze aptecznej można wykorzystać zarówno klasyczne substancje nawilżające i natłuszczające, jak i związki wykazujące działanie przeciwstarzeniowe. Jako podłoża kremów i maści zaleca się wazelinę, parafinę czy dimetikon, które wspomagają zatrzymywanie wody w naskórku i ograniczają jej utratę. Wśród substancji aktywnych szczególną rolę odgrywają:
- cholesterol – uzupełnia lipidy w naskórku;
- kwas mlekowy – normalizuje rogowacenie i zwiększa nawilżenie skóry;
- mocznik – nawilża skórę, redukuje suchość i szorstkość, poprawia penetrację innych składników aktywnych;
- witamina A – pobudza regenerację skóry, znosi suchość i szorstkość, działa zmiękczająco i poprawia funkcje barierowe skóry;
- witamina C – ma działanie antyoksydacyjne, poprawia ukrwienie skóry, wzmacnia ściany naczyń krwionośnych, rozjaśnia i wygładza skórę, zapobiega uszkodzeniom kolagenu spowodowanym promieniowaniem UV;
- witamina E – pielęgnuje skórę, przyspiesza jej regenerację i opóźnia procesy starzenia, stymuluje ukrwienie skóry i poprawia jej koloryt.
Przykłady leków recepturowych dla skóry dojrzałej
Preparaty o działaniu natłuszczającym, odżywczym, wspierającym regenerację, z witaminami
Rp.
Vit. A oleosae 100 000 j.m. – 500 000 j.m.
Vit. E pro receptura 2,0
Linomag 30,0
Ung. Cholesteroli ad 100,0
M.f. ung.
Rp.
Acidi ascorbici 0,25
Vit. A oleosae 200 000 j.m.
Vaselini flavi (albi) 40,0
Paraffini liq. ad 100,0
M.f. ung.
Rp.
Acidi Ascorbici 2,0
Pentravani ad 100,0
M.f. ung.
Rp.
Ascorbylis palmitatis
Cacao olei aa 2,0
Aquae 20,0
Ung. Cholesteroli ad 100,0
M.f. ung.
Maści z dimetikonem, które pielęgnują skórę i zwiększają jej elastyczność, mogą być stosowane jako preparat o działaniu barierowym
Rp.
Dimethiconi 10,0
Eucerini
Aquae aa ad 100,0
M.f. ung.
Rp.
Dimethiconi 5,0
Ol. Lini 40,0
Lanolini
3% Sol. Acidi borici aa ad 100,0
M.f. ung.
Leki z mocznikiem i kwasem mlekowym, działające nawilżająco
Rp.
Ureae 5,0
Vaselini albi
Lanolini
3% Sol. Acidi borici aa ad 100,0
M.f. ung.
Rp.
Ureae 6,0
Acidi lactici 3,0
Aquae 20,0
Ung. Cholesteroli ad 100,0
M.f. ung.
Podsumowanie
Dobrze dobrane leki recepturowe mogą realnie wspomóc codzienną pielęgnację i pomóc w walce z oznakami starzenia skóry. Dzięki możliwości indywidualnego dopasowania stężenia substancji aktywnej, rodzaju podłoża oraz połączenia składników, które wzajemnie wzmacniają swoje działanie, otrzymujemy naprawdę skuteczne narzędzie terapeutyczne.
Warto pamiętać o dodatkowych działaniach, które są istotne dla utrzymania skóry w jak najlepszej kondycji:
- regularne stosowanie emolientów,
- ochrona przeciwsłoneczna przez cały rok,
- unikanie nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV,
- odpowiednie nawodnienie organizmu,
- dieta bogata w antyoksydanty.
Autor: mgr farm. Angelika Łęczycka
Bibliografia:
- Chaudhary, M., Khan, A., & Gupta, M. (2020). Skin ageing: Pathophysiology and current market treatment approaches. Current Aging Science, 13(1), 22–36. Dostęp online: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7403684/
- Jachowicz, R. (2021). Receptura apteczna. Sporządzanie leków jałowych i niejałowych. PZWL Wydawnictwo Lekarskie
- Cieślik, P., Żołna, B., Woźniczka, K., Gwarda-Matyjaszczyk, K., Cimała, R., Żmudzka, E., Tuszyński, P. K., Uman-Ntuk, E., Kijewska, J., Zemła, M., Michniewska, M., Malinowska, A., Radziszewski, R., Kłak, J., Bartyński, D., i in. (2022). Receptura: Niezbędnik dla początkujących i zaawansowanych (Wyd. 1). Wydawnictwo Farmaceutyczne
- Osika, G., & Wesołowska, A. (2019). Możliwości opóźniania procesów starzenia się skóry z wykorzystaniem wybranych substancji leczniczych. Farmacja Polska, 75(7), 369–376. Dostęp online: https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/77f4d28e-9da8-4738-9280-c62010e85ce0/content
