Przewlekłe zapalenie przyzębia może być związane z wyższym ryzykiem rozwoju kilku typów nowotworów, w tym raka jelita grubego, żołądka, trzustki, pęcherza moczowego i przełyku. Takie wnioski płyną z najnowszej metaanalizy 26 badań kohortowych obejmujących ponad 16 mln uczestników, przeprowadzonej przez zespół naukowców z Chin. Jej wyniki opublikowano na łamach czerwcowego wydania czasopisma „International Dental Journal”.
Choroby nowotworowe pozostają jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie. Jednocześnie coraz więcej dowodów naukowych wskazuje, iż stan zdrowia jamy ustnej może mieć znaczenie wykraczające daleko poza układ stomatognatyczny. W najnowszym przeglądzie systematycznym naukowców z Chin opublikowanym na łamach „International Dental Journal” zbadano związek pomiędzy chorobami przyzębia a ryzykiem rozwoju różnych nowotworów.
Autorzy artykułu „Periodontal Disease and Incidence of Cancers: A Systematic Review and Meta-analysis of Cohort Studies” przeanalizowali 26 badań kohortowych obejmujących łącznie ponad 16,2 mln osób i niemal 54 tys. przypadków nowotworów. Wyniki wskazują, iż pacjenci z chorobami przyzębia częściej zapadają na kilka typów nowotworów niż osoby bez tych schorzeń.
Największa analiza dotycząca związku chorób przyzębia z nowotworami
Badacze przeszukali bazy PubMed i Web of Science, identyfikując początkowo 8816 publikacji poruszających ten temat. Po szczegółowej selekcji do analizy włączono 26 badań kohortowych spełniających rygorystyczne kryteria metodologiczne.
Analiza objęła badania prowadzone głównie w Stanach Zjednoczonych, Europie oraz krajach azjatyckich, zwłaszcza w Korei Południowej i Chinach. Większość publikacji charakteryzowała się wysoką jakością metodologiczną.
– Przeprowadzona metaanaliza wykazała dodatni związek pomiędzy chorobami przyzębia a ryzykiem występowania wielu typów nowotworów – czytamy w artykule.
Które nowotwory występowały częściej?
Najsilniejszy związek zaobserwowano w przypadku raka przełyku – osoby z chorobami przyzębia miały o 34% wyższe ryzyko zachorowania. Podwyższone ryzyko odnotowano również dla raka trzustki (wzrost ryzyka o 26%), raka pęcherza moczowego (21%), raka prostaty (17%), raka jelita grubego (16%), raka żołądka (16%) oraz raka piersi (11%).
Autorzy zwrócili uwagę, iż choć wielkość efektu różniła się pomiędzy poszczególnymi nowotworami, kierunek zależności pozostawał spójny. – Choroby przyzębia były związane ze zwiększonym ryzykiem raka jelita grubego, żołądka, pęcherza moczowego, trzustki, przełyku oraz piersi – podkreślono.
W przypadku raka płuca obserwowano trend wskazujący na wyższe ryzyko, jednak wyniki nie osiągnęły istotności statystycznej ze względu na dużą niejednorodność analizowanych badań.
Możliwe mechanizmy biologiczne
Choć badanie nie pozwoliło jednoznacznie potwierdzić związku przyczynowo-skutkowego, autorzy wskazali kilka prawdopodobnych mechanizmów biologicznych.
Przede wszystkim do zwiększonego stężenia cytokin prozapalnych w organizmie prowadzi przewlekły stan zapalny towarzyszący chorobom przyzębia. Długotrwała aktywacja układu odpornościowego może natomiast sprzyjać procesom nowotworzenia oraz progresji guzów.
Istotną rolę mogą również odgrywać bakterie periodontopatogenne. – Fusobacterium nucleatum oraz Porphyromonas gingivalis, często związane z zapaleniem przyzębia, wykazują adekwatności sprzyjające rozwojowi nowotworów – napisano w artykule.
Szczególne zainteresowanie budzi bakteria Fusobacterium nucleatum, której obecność wielokrotnie wykazywano w tkankach raka jelita grubego.
Samoocena choroby a diagnoza kliniczna
Interesującym elementem analizy było porównanie wyników uzyskanych na podstawie samooceny pacjentów z wynikami badań klinicznych.
W grupie badań opartych na deklaracjach uczestników choroby przyzębia wiązały się ze zwiększonym ryzykiem raka jelita grubego, żołądka, płuca, pęcherza moczowego oraz trzustki. Natomiast w badaniach wykorzystujących kliniczną ocenę przyzębia istotny statystycznie związek potwierdzono przede wszystkim dla raka żołądka.
Zdaniem autorów może to wynikać z faktu, iż pacjenci zgłaszający objawy, takie jak krwawienie dziąseł, ruchomość zębów czy dolegliwości bólowe, częściej reprezentują zaawansowane postacie choroby. – Mimo pewnych różnic w wielkości efektu, zarówno samoocena, jak i kliniczna diagnoza choroby przyzębia wskazywały na ten sam kierunek zależności – podsumowano.
Co oznaczają te wyniki dla praktyki stomatologicznej?
Autorzy podkreślili, iż zdrowie przyzębia powinno być postrzegane jako element ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Choć obecne dane nie dowodzą jeszcze bezpośredniego wpływu leczenia periodontologicznego na redukcję ryzyka nowotworów, wyniki wzmacniają znaczenie profilaktyki i wczesnego wykrywania chorób przyzębia.
Eksperci wskazali również na potrzebę dalszych badań nad wpływem mikrobiomu jamy ustnej na procesy nowotworowe oraz nad potencjalnymi mechanizmami łączącymi przewlekłe zapalenie przyzębia z rozwojem chorób nowotworowych.
Źródło: https://www.sciencedirect.com
– Istnieje wiele badań wskazujących na to, iż choroba przyzębia ma duży wpływ na zdrowie ogólne. Wiąże się ją z chorobami układu sercowo-naczyniowego, reumatoidalnym zapaleniem stawów, preeklampsją czy cukrzycą – mówi prof. dr hab. n. med. Marta Cześnikiewicz-Guzik, kierownik Zakładu Periodontologii, Profilaktyki i Klinicznej Patologii Jamy Ustnej Instytutu Stomatologii Wydziału Lekarskiego UJ CM w Krakowie, specjalistka chirurgii stomatologicznej i periodontologii, autorka ponad 100 artykułów naukowych, członek Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego oraz British Society of Periodontology.
