Nagłe pojawienie się dziesiątek swędzących, ciemnych i wypukłych brodawek łojotokowych w ciągu kilku tygodni może być skórnym sygnałem nowotworu rozwijającego się w narządach wewnętrznych. Taki stan medycyna określa jako zespół Lesera-Trélata, zaliczany do zespołów paraneoplastycznych, czyli reakcji organizmu towarzyszących chorobie nowotworowej.
Brodawki łojotokowe, nazywane potocznie brodawkami starczymi, to zwykle łagodne zmiany naskórkowe, które narastają powoli z wiekiem. Pojedyncza brodawka nie jest powodem do niepokoju. Problem zaczyna się, gdy dochodzi do ich gwałtownego i licznego wysiewu — plecy, brzuch, klatkę piersiową czy twarz może pokryć kilkadziesiąt nowych zmian niemal z dnia na dzień.
Na co zwrócić uwagę
Cechy charakterystyczne objawu Lesera-Trélata to błyskawiczne tempo wzrostu zmian, intensywny i uporczywy świąd oporny na standardowe leki przeciwhistaminowe oraz lokalizacja na tułowiu i kończynach. Zmianom skórnym często towarzyszą objawy ogólne: niewyjaśniona utrata masy ciała, osłabienie i brak apetytu.
Skąd biorą się te zmiany
Mechanizm wiąże się z substancjami wydzielanymi przez guz. Nowotwór jelita grubego lub żołądka może produkować czynniki wzrostu, w tym TGF-alfa oraz naskórkowy czynnik wzrostu EGF. Białka te przedostają się do krwiobiegu i pobudzają komórki naskórka do intensywnego namnażania. W większości przypadków objaw towarzyszy gruczolakorakom przewodu pokarmowego — przede wszystkim rakowi żołądka i rakowi jelita grubego — może też występować przy nowotworach trzustki i piersi.
Zasada diagnostyczna mówi, iż jeżeli u osoby dorosłej w krótkim czasie pojawi się znaczny wysiew swędzących brodawek łojotokowych, konieczna jest pełna diagnostyka obrazowa i endoskopowa przewodu pokarmowego, a nie wyłącznie leczenie dermatologiczne.
Diagnostyka i leczenie
Usuwanie zmian przez wymrażanie ciekłym azotem czy terapię laserową bez ustalenia przyczyny maskuje główny problem zdrowotny. Po zauważeniu takich symptomów należy zgłosić się do lekarza w celu diagnostyki onkologicznej. Wykonuje się kolonoskopię oceniającą jelito grube oraz gastroskopię badającą górny odcinek przewodu pokarmowego. Skuteczne leczenie nowotworu pierwotnego najczęściej powoduje ustąpienie świądu, zatrzymanie wzrostu zmian skórnych, a choćby ich regresję.
