W USA tramadol został zatwierdzony przez Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) w 1995 r. jako substancja niekontrolowana (taka, której sprzedaż i użycie nie podlegają specjalnym regulacjom), ale przed 10 laty został przeklasyfikowany jako lek z wykazu IV zgodnie z ustawą o substancjach kontrolowanych – ze względu na „obawy dotyczące niewłaściwego stosowania”.
Tramadol jest powszechnie przepisywany w przypadku bólu umiarkowanego do silnego, zapewniając efekt podobny do 60 mg kodeiny, choć często jest mniej skuteczny niż terapie skojarzone z NLPZ lub kodeiną plus paracetamolem lub aspiryną.
Pomimo swojej skuteczności w znoszeniu bólu, tramadol stwarza znaczne ryzyko, zwłaszcza w przypadku leczenia stomatologicznego, ze względu na możliwość niewłaściwego użycia oraz wystąpienia działań niepożądanych, takich jak depresja oddechowa. Dlatego przy przepisywaniu tramadolu na ból pooperacyjny niezbędna jest rzetelna ocena, aby zapewnić pacjentowi bezpieczeństwo.
Jak dawkować tramadol i komu go nie podawać?
Jak w portalu Drbicuspid.com mówi licencjonowana farmaceutka Barbara Madej, tramadol należy przepisywać ostrożnie, dostosowując dawkę do nasilenia bólu u pacjenta, wcześniej prowadzonego u niego leczenia oraz ryzyka uzależnienia bądź nadużywania. Maksymalna dopuszczalna dawka tego leku wynosi 400 mg na dobę i powinna być ona podawana w najniższej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas. W przypadku potencjalnego przedawkowania stomatolodzy mogą rozważyć przepisanie naloksonu.
Ponadto tramadol nie jest zalecany u dzieci poniżej 18. roku życia, zwłaszcza po zabiegach tonsillektomii lub adenoidektomii. Ze względu na ryzyko dla dziecka należy go także unikać u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. W przypadku pacjentów uzależnionych od opioidów tramadol należy odstawiać stopniowo, aby zapobiec efektom odstawienia.
Działania niepożądane tramadolu
Stosowanie tramadolu wiąże się z możliwością wystąpienia różnorodnych skutków ubocznych, takich jak m.in. zaparcia, nudności, senność, wymioty, zmęczenie, bóle głowy, zawroty głowy i bóle brzucha. Poważniejsze zagrożenia związane z przyjmowaniem tego leku obejmują depresję oddechową, drgawki oraz możliwość uzależnienia lub nadużywania. Natomiast długotrwałe stosowanie tramadolu może prowadzić do uzależnienia lub tolerancji, a w niektórych przypadkach może powodować hiperalgezję wywołaną opioidami.
Działania występujące w stomatologii
Suchość w jamie ustnej (kserostomia)
Tramadol może powodować suchość w jamie ustnej, zwiększając ryzyko próchnicy, odkładania się płytki nazębnej i chorób przyzębia.
Większe ryzyko infekcji jamy ustnej
W połączeniu z depresantami ośrodkowego układu nerwowego (OUN), takimi jak benzodiazepiny lub alkohol, tramadol może tłumić układ odpornościowy, podnosząc prawdopodobieństwo infekcji jamy ustnej i opóźnionego gojenia się miejsc pozabiegowych.
Interakcje lekowe
Tramadol wchodzi w interakcje z wieloma lekami powszechnie przepisywanymi w stomatologii, a niektóre kombinacje leków z tramadolem mogą prowadzić do sytuacji zagrażających życiu. Ważne jest, aby sprawdzić interakcje między lekami, korzystając z wiarygodnych źródeł naukowych.
• Leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, a także antybiotyki (np. azytromycyna, cyprofloksacyna, klarytromycyna lub metronidazol) mogą podnosić poziom tramadolu i zwiększać ryzyko wydłużenia odstępu QT w zapisie EKG oraz zaburzeń rytmu serca.
• Należy unikać przepisywania erytromycyny, ponieważ to połączenie może podnieść poziom tramadolu i zmniejszyć skuteczność erytromycyny. Może również zwiększać ryzyko depresji ośrodkowego układu nerwowego i oddechowego, osłabienia funkcji psychomotorycznych, drgawek i zespołu serotoninowego.
• Łączenie tramadolu z miejscowymi środkami znieczulającymi, takimi jak lidokaina, może zwiększać ryzyko wystąpienia drgawek i niedociśnienia.
• Łączenie tramadolu z benzodiazepinami lub lekami przeciwpadaczkowymi stosowanymi w leczeniu przewlekłego bólu, takimi jak karbamazepina, może znacznie zwiększyć ryzyko wystąpienia ciężkiej depresji ośrodkowego układu nerwowego i układu oddechowego, upośledzenia funkcji psychomotorycznych, niedociśnienia i drgawek.
Zespół serotoninowy
Łączenie tramadolu z lekami zwiotczającymi mięśnie, takimi jak cyklobenzapryna, zwiększa ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Ponadto należy unikać grejpfrutów i dziurawca, ponieważ mogą one podwyższać to ryzyko. Zespół serotoninowy może powodować objawy, takie jak zaciskanie szczęk i problemy z mięśniami twarzy, co może mieć wpływ na uzupełnienia stomatologiczne i aparaty ortodontyczne. Biorąc pod uwagę te zagrożenia, dentyści powinni uniknąć łączenia tych leków.
Opóźnione gojenie i powikłania
Działanie tramadolu na ośrodkowy układ nerwowy i interakcje z innymi lekami uspokajającymi mogą spowolnić gojenie po zabiegach stomatologicznych, prowadząc do powikłań, takich jak suchy zębodół lub infekcje.
Sedacja i zaburzenia koordynacji
Po przepisaniu leku należy poinformować pacjenta (lub osobę towarzyszącą) o środkach ostrożności w razie upadku. Pacjenci mogą być zmuszeni do powrotu na wizyty kontrolne, takie jak kontrola suchego zębodołu, kontrola pooperacyjna lub kontrola szwów, podczas gdy przez cały czas przyjmują leki przeciwbólowe, takie jak tramadol. Należy pamiętać, iż tramadol może powodować senność i upośledzać zdolności motoryczne, zwiększając ryzyko upadków. Aby ograniczyć to ryzyko, gdy pacjent (zwłaszcza starszy) jest gotowy do opuszczenia fotela, należy poprosić go, by pozostał w pozycji pionowej przez kilka minut, aby umożliwić ustabilizowanie się ciśnienia krwi i pomóc mu w opuszczeniu fotela dentystycznego i przejściu z gabinetu.
Źródło: https://www.dental-nursing.co.uk/
