Według danych przekazanych podczas briefingu Polacy częściej korzystają ze szczepień ochronnych. (Fot. Archiwum)Nowy Program Szczepień Ochronnych na 2027 r. rozstrzyga kwestię, która od miesięcy budziła oczekiwania części ekspertów i rodziców. Chodzi o miejsce szczepień przeciw HPV w kalendarzu oraz o dostęp do darmowych dawek dla młodych dorosłych.
Jak czytamy w Medonecie, preparat chroniący przed zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego nie wszedł do katalogu szczepień obowiązkowych. W najnowszym Programie Szczepień Ochronnych przez cały czas widnieje wśród szczepień zalecanych, choć wcześniej pojawiały się sygnały, iż od 2027 r. może stać się obowiązkowy.
Program zachowuje dotychczasowy podział szczepień
Podczas briefingu prasowego w Warszawie 3 listopada 2026 r. szef GIS dr Paweł Grzesiowski przekazał, iż program na 2027 r. obejmuje 30 szczepień, w tym 13 obowiązkowych. Dodał, iż dokument zmienił strukturę i zawiera m.in. informacje o szczepieniach zalecanych dla niektórych grup zawodowych oraz szczepieniach przed wyjazdami w rejony endemiczne.
Obowiązkowa ochrona w Programie Szczepień Ochronnych przez cały czas dotyczy gruźlicy, wirusowego zapalenia wątroby typu B, rotawirusów, błonicy, tężca, krztuśca, poliomyelitis, zakażeń wywoływanych przez Haemophilus influenzae typu b, pneumokoków oraz odry, świnki i różyczki.
Osobne zasady utrzymano przy ospie wietrznej. Obowiązek szczepienia obejmuje tylko wybrane grupy dzieci, przede wszystkim te, u których zakażenie mogłoby mieć szczególnie ciężki przebieg, oraz najmłodszych narażonych na częsty kontakt z wirusem. Dotyczy to m.in. dzieci przed leczeniem immunosupresyjnym i uczęszczających do żłobków.
Darmowe szczepienia HPV mają ograniczoną pulę
Równolegle zawężono dostęp do bezpłatnych szczepień przeciw HPV dla młodych dorosłych. Ministerstwo Zdrowia przekazało, iż dodatkowa pula preparatu została rozdysponowana, a placówki nie mogą już składać nowych zamówień na szczepionki.
– Zainteresowanie programem jest ogromne. Przed programem wydawaliśmy ok. 200-300 dawek szczepionki miesięcznie – poinformował dr Grzesiowski. Dodał, iż w tej chwili wydawano choćby 3-4 tys. dawek dziennie.
Od 1 listopada 2026 r. nie można składać nowych zamówień na szczepionkę przeciw HPV przeznaczoną do bezpłatnych szczepień młodych dorosłych w wieku 19-26 lat. Zapotrzebowania zgłoszone przed tą datą mają być realizowane stopniowo, według kolejności zgłoszeń i dostępności preparatu.
Program obejmuje wyłącznie preparat Cervarix, czyli szczepionkę dwuwalentną. Mogą z niego skorzystać osoby dorosłe, które ukończyły 18 lat, ale nie mają jeszcze 26 lat. Szczepienie trzeba rozpocząć przed ukończeniem 25. roku życia. Na program przeznaczono 59,4 tys. dawek, co pozwala w pełni zaszczepić 19,8 tys. osób.
Szczepienia w tym trybie realizowane są od 1 października 2026 r. do 31 maja 2027 r. Schemat obejmuje trzy dawki podawane w odstępach zero, jednego i sześciu miesięcy. Aby szczepienie pozostało bezpłatne, wszystkie trzy dawki trzeba przyjąć najpóźniej do końca maja 2027 r.
SARS-CoV-2 dominuje w infekcjach sezonowych
Główny Inspektorat Sanitarny śledzi sytuację epidemiologiczną i analizuje rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych. Wśród infekcji sezonowych w tej chwili dominuje SARS-CoV-2, szczególnie u dzieci. Na drugim miejscu znajduje się wirus grypy, a aktywność RSV na razie pozostaje niższa. Podobny obraz widać także w innych krajach Europy.
Według danych przekazanych podczas briefingu Polacy częściej korzystają ze szczepień ochronnych. Do 25 października przeciw grypie zaszczepiło się ponad 1,6 mln osób, a preparat przeciw COVID-19 przyjęło ponad 133 tys. osób. Rośnie też zainteresowanie szczepieniami przeciw RSV: w tym sezonie skorzystało z nich 162,5 tys. osób, głównie seniorów, pacjentów z chorobami przewlekłymi oraz kobiet w ciąży.
Dr n. med. Paweł Grzesiowski przypomniał, iż dorośli mogą szczepić się zarówno w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej, jak i w wybranych aptekach. Dotyczy to również preparatów objętych refundacją.
GIS wskazuje zagrożenia poza Polską
Podczas briefingu szef GIS mówił też o wydarzeniach poza granicami kraju. W październiku we Francji odnotowano pierwszy w historii przypadek zakażenia człowieka wirusem Shamonda. Pacjent zmarł.
Eksperci monitorują również sytuację związaną z wirusem Ebola. Liczba potwierdzonych zakażeń na świecie przekroczyła 10,4 tys., dlatego choroba przez cały czas pozostaje jednym z najpoważniejszych zagrożeń epidemiologicznych.
– Aktualnie nie ma szybkiego wzrostu zachorowań, ale wciąż dochodzi do nowych przypadków w kolejnych rejonach Kongo – podkreślił dr Grzesiowski.
Zagrożenia takie jak Mpox, wirus Shamonda czy narastająca lekooporność mają pokazywać, iż zdrowia ludzi nie można oddzielać od zdrowia zwierząt i środowiska. W odpowiedzi GIS powołał interdyscyplinarny zespół ds. „Jednego Zdrowia” (One Health), który ma identyfikować nowe zagrożenia i przygotowywać rekomendacje dla systemu ochrony zdrowia.
Równolegle powstał zespół ds. chorób szczególnie niebezpiecznych oraz Centrum Operacyjne ds. Zagrożeń Zdrowotnych. Ich zadaniem ma być usprawnienie przygotowania państwa na epidemie i inne kryzysy zdrowotne. GIS zapowiada też działania edukacyjne, m.in. w ramach programu „Młodzi Świadomi”, poświęconego profilaktyce chorób przenoszonych drogą płciową.
Sanepid włączył się w kampanie onkologiczne
Dr Paweł Grzesiowski zwrócił także uwagę na kampanie Różowy Październik i Movember, w które w tym roku aktywnie włączyła się Państwowa Inspekcja Sanitarna. W ramach akcji „Pan i Pani — przebadani? A Ty?” eksperci zachęcają do regularnych badań i większej czujności onkologicznej, przypominając o nowotworach piersi, prostaty i jąder.
GIS przygotował materiały edukacyjne publikowane w internecie i mediach społecznościowych, a stacje sanitarno-epidemiologiczne prowadzą lokalne działania informacyjne w całym kraju. Pracownicy GIS mogli też uczestniczyć w warsztatach nauki samobadania piersi i jąder z wykorzystaniem specjalnych fantomów.
