Niekontrolowana otyłość gwałtownie może prowadzić do obciążenia całego organizmu, a najczęściej współwystępuje z zaburzeniami gospodarki glukozowo-insulinowej, zaburzeniami lipidowymi, nadciśnieniem oraz miażdżycą. Osoby ze zbyt wysokim BMI mają również zwiększone ryzyko występowania niektórych nowotworów, niepłodności, czy też są bardziej podatni na zaburzenia psychiczne oraz społeczne np. w postaci depresji, czy zaburzeń odżywiania.
Aktualnie otyłość jest chorobą, którą leczy się farmakologicznie. Pacjenci otyli stosują leki, które pomagają kontrolować masę ciała, apetyt, czy też zmniejszyć ryzyko incydentów sercowo naczyniowych, które mogą się pojawić w przebiegu choroby. Nie bez znaczenia pozostaje suplementacja, która jest nieodzownym elementem terapii.
Co warto suplementować przy otyłości?
Witamina D
Od kilku lat zwraca się coraz większą uwagę na niedobory witaminy D w społeczeństwie, co dotyczy zarówno dorosłych, jak i dzieci. Witamina D odgrywa kluczową rolę utrzymaniu w utrzymaniu zdrowia kości i mięśni, poprzez wpływ na gospodarkę wapniowo-fosforanową. Wpływa również na prawidłową pracę układu odpornościowego, sercowo-naczyniowego oraz wykazuje pozytywny wpływ na funkcje psychiczne.
Wśród osób otyłych niedobory witaminy D występują bardzo często. W tej populacji nasilenie problemu często wynika ze zwiększonego zapotrzebowania na tą witaminę. Dotychczas przeprowadzone badania wskazują na korzystną rolę witaminy D w fizjologii tkanki tłuszczowej oraz coraz częściej podkreślany jest związek między witaminą D a otyłością u ludzi.
Witamina D wpływa na najważniejsze parametry tkanki tłuszczowej oraz adiopocyty, w tym adipogenezę i regulację ekspresji genów w odpowiedzi na homeostazę energetyczną i stan zapalny. Bezpośrednio poprawia wrażliwość na insulinę i jej wydzielanie. Poziom witaminy D w organizmie może zmieniać stosunek cytokin prozapalnych do cytokin przeciwzapalnych, co wpływa na działanie insuliny, metabolizm lipidów oraz rozwój i funkcję tkanki tłuszczowej.
Niedobór witaminy D i nadmiar tkanki tłuszczowej prowadzą do kumulacji nieaktywnych form witaminy D, co bezpośrednio przekłada się na zmniejszoną biodostępność witaminy D, a także zmniejszone wydzielanie tkankowe i wrażliwość na insulinę.
Witamina B12
Pacjenci z otyłością, którzy zdecydowali się na leczenie farmakologiczne, często rozpoczynają terapię od stosowania metforminy. Jest ona pochodną biguanidu, stosowana głównie w leczeniu cukrzycy typu 2, zwłaszcza u osób otyłych. Obniża poziom glukozy, ale bez wpływu na wydzielanie insuliny. Poprawia wrażliwość tkanek na insulinę, hamuje endogenną syntezę glukozy w wątrobie, ze względu na zmniejszenie glukoneogenezy oraz wpływa glikogenolizę. Metformina zwiększa również transport glukozy w mięśniach.
Mimo, iż metformina może nieść ze sobą szereg korzyści w leczeniu otyłości, to nie bez znaczenia pozostają działania niepożądane. Poza problemami żołądkowo-jelitowymi (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha i utrata apetytu, zaburzenia smaku), metformina istotnie zmniejsza wchłanianie witaminy B12 i zmniejsza jej stężenie w surowicy, szczególnie podczas długotrwałego stosowania.
Witamina B12 jest niezbędnym kofaktorem w wewnątrzkomórkowej aktywności enzymów zaangażowanych w syntezę DNA oraz metabolizm aminokwasów i kwasów tłuszczowych. Odgrywa również istotną rolę dla funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, a jej niedobory mogą prowadzić do niedokrwistości, pogorszenia funkcji poznawczych i rozwoju depresji.
Długotrwałe leczenie metforminą wymaga regularnej suplementacji oraz kontroli poziomu witaminy B12 w surowicy, co pozwala na zmniejszenie ryzyka wystąpienia niedoborów oraz wynikających z nich konsekwencji.
Kwasy tłuszczowe omega-3
Wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 (PUFA) to ważne składniki odżywcze, które odgrywają rolę w otyłości, lipidach organizmu, stanach zapalnych i funkcjonowaniu układu nerwowego. Niedobór omega-3 może przyczyniać się do powstawania chorób metabolicznych. Mimo, iż nie mają bezpośredniego wpływu na zapobieganie i leczenie otyłości, czy też insulinooporności, to ich suplementacja może nieść szereg korzyści zdrowotnych w przebiegu tych schorzeń.
Wykazują istotne działanie obniżające poziom trójglicerydów w surowicy oraz wykazują korzystny wpływ na profil lipidowy, co pozwala na zmniejszenie ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych. Działanie przeciwzapalne pozwala na zapobieganiu pogorszaniu się stanu zdrowia. Kwasy omega-3 mogą poprawić wrażliwość na insulinę u osób z chorobami współistniejącymi.
Suplementacja wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega-3 (PUFA) wspomaga redukcję masy i tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej u osób z nadwagą lub otyłością stosujących dietę odchudzającą.
Pojawiają się również badania wskazujące na pozytywny wpływ suplementacji wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega-3 na sprawność poznawczą.
Tauryna
Tauryna jest aminokwasem występującym w różnych tkankach i narządach, szczególnie w sercu oraz mięśniach szkieletowych. Tauryna jest wpływa na wiele procesów metabolicznych i fizjologicznych, w tym metabolizm energetyczny oraz antyoksydacyjny. Wykazuje też działanie przeciwzapalne.
Suplementacja tauryną może istotnie obniżyć ważne wskaźniki metaboliczne, takie jak poziom lipidów w surowicy, ciśnienie tętnicze oraz poziom glukozy we krwi na czczo u osób z chorobami metabolicznymi.
Pojawiły się dowody, które wskazują na to, iż tauryna może regulować masę ciała oraz wspomagać kontrolę bilansu energetycznego, co dowodzi potencjalnie ważnej wartości klinicznej tauryny w zapobieganiu oraz leczeniu otyłości.
Długotrwała suplementacja tauryną zapewnia znaczące korzyści dla zdrowia metabolicznego u osób dorosłych z nadwagą i otyłością, a co istotne wykazuje bardzo korzystny efekt związany z insulinowrażliwością oraz kontrolą glikemii u osób otyłych.
Otyłość – jak jeszcze można się wspomóc?
Otyłość jest chorobą związaną z przewlekłym stanem zapalnym organizmu oraz zaburzeniami procesów metabolicznych. Niesie ze sobą wiele konsekwencji zdrowotnych, z czego szczególnie niebezpieczne jest zwiększone ryzyko chorób oraz incydentów sercowo-naczyniowych.
W związku z tym warto rozważyć suplementację wspierającą procesy antyoksydacyjne w organizmie (co pozwoli na zmniejszenie przewlekłego stanu zapalnego
w organizmie), czy też metabolizm lipidów oraz wspomagającą ogólne procesy metaboliczne organizmu.
Uzupełnieniem farmakoterapii otyłości mogą być:
- Resweratrol, antocyjany (rozpuszczalne w wodzie flawonoidy, które wytwarzają w roślinach barwnik), czy też kurkumina – zmniejszenie stanu zapalnego w organizmie.
- Kofeina (pochodząca także z guarany, orzeszków koli, herbaty Yerba Mate i innych produktów roślinnych), która zwiększa perystaltykę przewodu pokarmowego oraz przyspiesza utratę tłuszczu oraz może być pomocna w kontroli apetytu.
- Magnez – wpływa na wiele procesów w organizmie, w tym metabolicznych oraz wspomaga funkcję układu nerwowego.
- Chrom – potęguje działanie insuliny oraz zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę, zmniejsza apetyt, przyspiesza podstawową przemianę materii. Zwiększa również ilość beztłuszczowej masy ciała i ułatwia utratę tłuszczu.
- Karnityna – przyspiesza oksydację kwasów tłuszczowych w mitochondriach, jednak wpływ na redukcję masy ciała wykazano tylko w niektórych badaniach.
Autor: mgr farm. Dominika Poborca
Źródła:
- https://ezdrowie.gov.pl/19636 NFZ o zdrowiu – „Otyłość i jej konsekwencje” (aktualizacja 2025)
- Barbouni K, Jotautis V, Metallinou D, Diamanti A, Orovou E, Liepinaitienė A, Nikolaidis P, Karampas G, Sarantaki A. When Weight Matters: How Obesity Impacts Reproductive Health and Pregnancy-A Systematic Review. Curr Obes Rep. 2025 Apr 16;14(1):37. doi: 10.1007/s13679-025-00629-9. PMID: 40238039; PMCID: PMC12003489.
- Bennour I, Haroun N, Sicard F, Mounien L, Landrier JF. Vitamin D and Obesity/Adiposity-A Brief Overview of Recent Studies. Nutrients. 2022 May 13;14(10):2049. doi: 10.3390/nu14102049. PMID: 35631190; PMCID: PMC9143180.
- Argano C, Mirarchi L, Amodeo S, Orlando V, Torres A, Corrao S. The Role of Vitamin D and Its Molecular Bases in Insulin Resistance, Diabetes, Metabolic Syndrome, and Cardiovascular Disease: State of the Art. Int J Mol Sci. 2023 Oct 23;24(20):15485. doi: 10.3390/ijms242015485. PMID: 37895163; PMCID: PMC10607188.
- Fiamenghi VI, Mello ED. Vitamin D deficiency in children and adolescents with obesity: a meta-analysis. J Pediatr (Rio J). 2021 May-Jun;97(3):273-279. doi: 10.1016/j.jped.2020.08.006. Epub 2020 Oct 3. PMID: 33022267; PMCID: PMC9432231.
- CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO (METFORMAX 500, 500 mg, tabletki)
- Sayedali E, Yalin AE, Yalin S. Association between metformin and vitamin B12 deficiency in patients with type 2 diabetes. World J Diabetes. 2023 May 15;14(5):585-593. doi: 10.4239/wjd.v14.i5.585. PMID: 37273250; PMCID: PMC10236989.
- Thota, Rohith N i wsp.: Docosahexaenoic Acid-Rich Fish Oil Supplementation Reduces Kinase Associated with Insulin Resistance in Overweight and Obese Midlife Adults. Nutrients vol. 12,6 1612. 30 May. 2020.
- Salman HB, Salman MA, Yildiz Akal E. The effect of omega-3 fatty acid supplementation on weight loss and cognitive function in overweight or obese individuals on weight-loss diet. Nutr Hosp. 2022 Aug 25;39(4):803-813. English. doi: 10.20960/nh.03992. PMID: 35815739.
- Sun Q, Wang J, Wang H, Yu H, Wan K, Ma F, Wang R. Effect of Long-Term Taurine Supplementation on the Lipid and Glycaemic Profile in Adults with Overweight or Obesity: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2024 Dec 27;17(1):55. doi: 10.3390/nu17010055. PMID: 39796489; PMCID: PMC11722866.
- Park S, Choi M, Lee M. Effects of Anthocyanin Supplementation on Reduction of Obesity Criteria: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrients. 2021 Jun 21;13(6):2121. doi: 10.3390/nu13062121. PMID: 34205642; PMCID: PMC8234970.
- Shen CY, Li CP, Yu JT, Ho YJ, Tsai RY. Resveratrol Supplementation and its Potential Benefits in Obesity-related Non-communicable Diseases. In Vivo. 2026 Mar-Apr;40(2):748-783. doi: 10.21873/invivo.14235. PMID: 41760304; PMCID: PMC12949888.
