31 października 2025 roku Główny Inspektor Sanitarny opublikował Program Szczepień Ochronnych na rok 2026. Dokument wprowadza istotne modyfikacje w zakresie szczepień obowiązkowych i zalecanych, które mają bezpośredni wpływ na praktykę farmaceutyczną w aptecznych punktach szczepień.
Nowa organizacja szczepień zalecanych
PSO 2026 gruntownie reorganizuje część dotyczącą szczepień zalecanych. Zamiast jednej ogólnej tabeli wprowadzono szczegółowe zestawienia dla poszczególnych grup populacyjnych:
- Dzieci i młodzież
- Osoby dorosłe
- Kobiety w ciąży
- Personel medyczny
- Inne grupy zawodowe (edukacja, turystyka, gastronomia, służby mundurowe)
Taka struktura ułatwia farmaceutom szybką identyfikację wskazań do szczepień u konkretnych pacjentów oraz prowadzenie skutecznej edukacji zdrowotnej.
Wprowadzenie szczepionek 6 w 1
Program oficjalnie uwzględnia szczepionki wysokoskojarzone 6 w 1 (DTaP-IPV-Hib-HBV) w schematach obowiązkowych. Dopuszcza się stosowanie zarówno schematu 3+1, jak i 2+1, co daje lekarzom większą elastyczność w planowaniu szczepień u dzieci. Ta zmiana ma znaczenie dla farmaceutów, którzy mogą otrzymywać zapytania o dostępność tego typu preparatów. Powinni być przygotowani do udzielania pacjentom informacji o różnicach między schematami szczepień.
Zmiany w szczepieniu przeciwko WZW B u noworodków
PSO 2026 wprowadza możliwość odroczenia pierwszej dawki szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. U noworodków urodzonych przez matki z poziomem przeciwciał anty-HBs przekraczającym 100 U/l szczepienie może zostać przesunięte z pierwszej doby życia na 7-8 tydzień życia podczas wizyty w POZ.
Szczepienia poekspozycyjne
Program zawiera dedykowaną sekcję szczepień poekspozycyjnych. Szczegółowo opisuje ona postępowanie po kontakcie z wirusami odry, ospy wietrznej oraz zapaleń wątroby typu A i B.
Farmaceuci powinni znać te zalecenia, aby w razie potrzeby odpowiednio pokierować pacjentów lub przeprowadzić profilaktykę poekspozycyjną w aptece.
Wątpliwości wokół szczepień RSV u ciężarnych
Jednym z najbardziej problematycznych zapisów PSO 2026 są niespójności dotyczące szczepień przeciwko RSV u kobiet w ciąży. W jednej części dokumentu wskazano szczepienie między 27. a 36. tygodniem ciąży, zgodnie z charakterystyką produktu, podczas gdy w tabeli pojawia się informacja o możliwości szczepienia przez cały okres ciąży.
- Czytaj również: Obowiązkowe szczepienia przeciw HPV i więcej szczepień przeciw krztuścowi
Lekarze wskazują, iż jest to oczywista pomyłka redakcyjna, gdyż szczepienie w pierwszym trymestrze nie ma sensu klinicznego – poziom przeciwciał spadłby zanim dziecko zostanie narażone na zakażenie. Środowisko medyczne zgłosiło tę uwagę do GIS.
Farmaceuci kwalifikujący ciężarne do szczepień RSV powinni stosować się do zaleceń producenta i wykonywać szczepienie między 27. a 36. tygodniem ciąży.
Nadal brak szczepionki bezkomórkowej w programie bezpłatnym
PSO 2026 utrzymuje szczepionkę pełnokomórkową przeciwko krztuścowi w programie bezpłatnych szczepień. Polska pozostaje jedynym krajem w Europie, który nie zapewnia powszechnego dostępu do nowszej szczepionki bezkomórkowej charakteryzującej się lepszym profilem bezpieczeństwa.
- Czytaj również: Szczepienia w aptece – problemy, których nie widać w ustawach
Program Szczepień Ochronnych na 2026 przynosi farmaceutom zarówno nowe możliwości, jak i wyzwania. Rozszerzony zakres szczepień w aptekach wzmacnia rolę farmaceuty jako specjalisty ds. profilaktyki. Wymaga jednak też stałego śledzenia zmian w dokumentacji i umiejętności radzenia sobie z niespójnościami w wytycznych.
Źródła
- Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia, Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2025 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2026, poz. 85 https://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2025/85/akt.pdf
- Portal Gov.pl – Program Szczepień Ochronnych na 2026 rok
©MGR.FARM
