Dlaczego pomiar ciśnienia tętniczego krwi jest ważny?
Pomiar ciśnienia tętniczego krwi to jedno z ważniejszych badań diagnostycznych biorąc pod uwagę, jakie konsekwencje daje nieleczone nadciśnienie tętnicze. Jest to badanie całkowicie nieinwazyjne, krótkie, łatwe do przeprowadzenia i analizy, a zarazem dające informację o prawidłowym działaniu stosowanych leków oraz obecnym zagrożeniu sercowo-naczyniowym.
Nadciśnienie tętnicze często rozwija się bezobjawowo, a jednocześnie znacząco zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu, niewydolności serca i uszkodzenia nerek.
- Przeczytaj także: Badania diagnostyczne w aptece – co możesz wykonać Twojemu pacjentowi?
Jak dokonać pomiaru ciśnienia tętniczego krwi?
Badanie ciśnienia tętniczego krwi jest bardzo proste, niemniej jednak warto pamiętać o następujących zasadach:
- badanie wykonujemy urządzeniem posiadającym walidację
- mankiet musi być dobrany do obwodu ramienia pacjenta (źle dobrany mankiet nie będzie odpowiednio uciskał ramienia, co zafałszuje wynik pomiaru)
- pacjent nie powinien 30 min przed pomiarem: palić tytoniu, spożywać kawy/herbaty, uprawiać aktywności fizycznej ani jeść
W odpowiednio przygotowanym pomieszczeniu wykonujemy następujące kroki
- Pacjent siada wygodnie i odpoczywa w pozycji siedzącej przez 5 minut.
- Plecy i ramię pacjenta pozostają oparte.
- Mankiet zakładamy na ramię na wysokości serca.
- Pomiaru dokonujemy 3 razy w odległości 1-2 min. Uśredniamy wynik z ostatnich 2 pomiarów
- Pomiary nie mogą różnić się o więcej niż 10 mmHg.
- Podczas pierwszej wizyty dokonujemy pomiaru na obu ramionach w celu porównania wyników. Pomiaru dokonujemy na ramieniu, gdzie wartości ciśnienia tętniczego są wyższe.
Jak wnioski wyciągnąć z pomiaru ciśnienia tętniczego krwi?
Sam gabinetowy pomiar ciśnienia tętniczego nie jest wystarczający. Warto potwierdzić go wykonując pomiary domowe i całodobową rejestrację ciśnienia tętniczego, co pozwala wyeliminować nadciśnienie białego fartucha lub maskowane nadciśnienie.
Za pomiar wskazujący na występowanie nadciśnienia tętniczego uważa się średnią wartość powyżej 135/85 mmHg.
Co zrobić w przypadku wysokiego ciśnienia?
Tak jak opisano wyżej, pojedynczy pomiar wysokiego ciśnienia tętniczego krwi ma małą wartość diagnostyczną. Niemniej jednak, jeżeli w trakcie pomiaru zaobserwujemy wartość powyżej 180/110 mmHg warto wdrożyć leczenie stanu nagłego obniżającego ciśnienie.
Najszybszym sposobem na spadek ciśnienia jest podjęzykowe podanie kaptoprilu.
| Wartości pomiaru gabinetowego | Zalecana reakcja (wytyczne ESC 2024) |
| 180/110 mmHg | wdrożyć leczenie stanu nagłego- kaptopril |
| 160-179/100-109 mmHg | wykonać priorytetowo pomiary domowe, lub ponowny pomiar gabinetowy w celu potwierdzenia nadciśnienia tętniczego |
| 140-159/90-99 mmHg | wykonać pomiar poza gabinetem w celu potwierdzenia występowania nadciśnienia tętniczego |
| 120-139/70-89 mmHg | u osób z wysokim ryzykiem występowania chorób sercowo-naczyniowych konieczność wykonania pomiaru poza gabinetem w celu potwierdzenia występowania nadciśnienia tętniczego |
Jak prawidłowo podać kaptopril?
Kaptopril to lek podjęzykowy często stosowany doraźnie w celu szybkiego obniżenia wysokich wartości ciśnienia tętniczego. Pacjenta powinno się obserwować i zmierzyć ponownie ciśnienie po 30 minutach.
Lek nie jest bezpieczny dla każdej grupy pacjentów. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku następujących osób:
- stosujących diuretyki zmniejszające reabsorpcja sodu
- z wymiotami, biegunką, odwodnieniem
- na diecie niskosodowej
- z niewydolnością serca
- z niewydolnością nerek
- z niewydolnością wątroby
- stosujących lit
Warto pamiętać, iż leku nie powinno się podawać pacjentowi do samodzielnego stosowania bez wyraźnej decyzji lekarza. Zawsze w przypadku nagłego skoku ciśnienia warto skonsultować podanie leku z lekarzem pogotowia ratunkowego.
Co to jest ryzyko sercowo-naczyniowe i jak je ocenić?
Ryzyko sercowo-naczyniowe to szacunkowe prawdopodobieństwo, iż w przeciągu 10 lat wystąpi u danej osoby zawał serca, udar mózgu, inne poważne zdarzenie sercowo-naczyniowe albo zgon z ich powodu.
Ocenę ryzyka opiera się o opracowane przez Polskie Towarzystwo Kardiologiczne algorytmy biorące pod uwagę:
- wiek, płeć, palenie tytoniu, ciśnienie tętnicze oraz stężenie cholesterolu
- diagnozę cukrzycy, miażdżycy, przewlekłej choroby nerek
- inne choroby współistniejące i uszkodzenia narządowe
Sam wynik algorytmu wymaga modyfikacji o dodatkowe czynniki takie jak obciążenie rodzinne w wywiadzie z pacjentem.
Na podstawie algorytmów klasyfikujemy wystąpienie ryzyka sercowo-naczyniowego na: małe, umiarkowane, duże lub bardzo duże.
Autor: mgr farm. Martyna Piotrowska
Bibliografia:
- Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego, Polskie Towarzystwo Kardiologiczne. Wytyczne postępowania w nadciśnieniu tętniczym w Polsce 2024 – stanowisko ekspertów. Kardiologia Polska, 2025
- Fagard RH, Cornelissen VA. The impact of various blood pressure measurements on cardiovascular outcomes. PubMed, 2020.
- Stergiou GS, et al. Methods of blood pressure measurement to predict cardiovascular risk. PubMed, 2022.
- Charakterystyka Produktu Leczniczego, Captopril Polfarmex.
