Pieniądze po zmarłym emerycie nie muszą przepaść. ZUS wyjaśnia, jak odzyskać niezrealizowane świadczenie

Kwestia konieczności zwrotu emerytury lub renty doręczonej po śmierci świadczeniobiorcy, a także status świadczenia, które wpłynęło na konto bankowe, wciąż budzą wątpliwości wielu osób. W odpowiedzi na te niejasności Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o obowiązujących zasadach, jednoznacznie wskazując, kto może zachować wypłacone pieniądze, a kiedy pojawia się obowiązek ich zwrotu.

Kiedy prawo do świadczenia wygasa?

Nie zawsze trzeba zwracać do ZUS emeryturę lub rentę należną za miesiąc, w którym świadczeniobiorca zmarł. Prawo do tych świadczeń ustaje wraz ze śmiercią osoby uprawnionej. Jeśli zmarła ona przed terminem płatności świadczenia i istnieje możliwość jego wstrzymania, ZUS przestaje przekazywać pieniądze od miesiąca, w którym nastąpił zgon. Jeśli nie było to możliwe, wstrzymanie wypłaty następuje w kolejnym miesiącu.

Czym jest niezrealizowane świadczenie?

Niezrealizowane świadczenie to takie, do którego zmarła osoba była uprawniona przed śmiercią, ale go nie pobrała lub nie zostało ono jej wypłacone. o ile na przykład ktoś zmarł 1 października i ZUS nie wypłacił świadczenia, ponieważ otrzymał informację o zgonie, to niezrealizowaną emeryturę może wypłacić członkom rodziny – ale wyłącznie na ich wniosek.

W sytuacji, gdy ZUS wstrzymał wypłatę w tym samym miesiącu, w którym nastąpił zgon, uprawniony członek rodziny może złożyć wniosek o wypłatę świadczenia niezrealizowanego. Niezrealizowane świadczenie to również takie, w przypadku którego osoba zainteresowana złożyła wniosek o emeryturę lub rentę i zmarła, zanim ZUS zdążył je przyznać.

Podobnie dzieje się, gdy zmarły złożył wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury lub renty, ale przed jego rozpatrzeniem odszedł. W takiej sytuacji należność przysługująca zmarłemu może być wypłacona w ramach niezrealizowanych świadczeń.

Kto ma prawo do wypłaty pieniędzy?

Prawo do niezrealizowanych świadczeń mają:

• W pierwszej kolejności: mąż, żona lub dzieci zmarłego, pod warunkiem iż prowadziły z nim wspólne gospodarstwo domowe.
• W drugiej kolejności: małżonek i dzieci, z którymi zmarły nie prowadził wspólnego gospodarstwa.
• W trzeciej kolejności: inni członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej lub ci, na których utrzymaniu pozostawała osoba zmarła (w razie braku wyżej wymienionego małżonka i dzieci).

Terminy i wymagane dokumenty

Wniosek o niezrealizowane świadczenie (druk ENS) należy złożyć przed upływem 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której ono przysługiwało.

Dokumenty, na podstawie których ZUS ustala uprawnienia do niezrealizowanych świadczeń, to:

• odpis aktu zgonu (chyba iż został złożony wcześniej, np. wraz z wnioskiem o zasiłek pogrzebowy),
• w przypadku małżonka: odpis aktu małżeństwa,
• w przypadku dzieci: odpis aktu urodzenia,
• oświadczenie lub inne dowody potwierdzające prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego ze zmarłym bądź przyczynianie się do jego utrzymania.

Wniosek i dokumenty można:

• złożyć osobiście w każdej placówce ZUS (może to zrobić również pełnomocnik),
• wysłać pocztą,
• przesłać drogą elektroniczną przez eZUS.

Kwestie podatkowe (PIT-11)

Niezrealizowane świadczenie stanowi przychód osoby, której ZUS je wypłaci. Z tego powodu instytucja potrąci od świadczenia podatek i odprowadzi go do urzędu skarbowego. Po zakończeniu roku podatkowego prześle również informację o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11).

Krzysztof Cieszyński