Nowotwory u osób starszych i w wieku podeszłym (seniorów)

W wyniku poprawy opieki zdrowotnej, postępu medycyny oraz zmian stylu życia wydłuża się średni czas przeżycia. Z drugiej strony, starzenie się społeczeństwa staje się istotnym problemem społecznym, ekonomicznym i zdrowotnym. Wraz z wydłużaniem się średniego czasu życia, rośnie zachorowalność na choroby związane z podeszłym wiekiem, również choroby nowotworowe. Dane potwierdzają, iż nowotwory u osób starszych i w wieku podeszłym cechują się gorszym rokowaniem, a wyniki leczenia są mniej zadowalające niż u osób młodych.

Nowotwory u osób starszych i w wieku podeszłym

Populacja pacjentów onkologicznych w wieku podeszłym i starszych chorych różni się od osób młodszych i jest mocno zróżnicowana, co wynika ze zróżnicowania biologicznego. Wśród seniorów znajdują się osoby w bardzo dobrym stanie (fit), z zespołem ograniczonych rezerw (fail) oraz szeroka grupa pośrednia.

Dane potwierdzają, iż wyniki leczenia w grupie pacjentów starszych i w wieku podeszłym są gorszą niż u chorych młodszych. Przyczyn takiego stanu jest wiele: obciążenie seniorów chorobami współistniejącymi, obniżona sprawność ogólna, zmniejszenie rezerw czynnościowych, polipragmazja, a nierzadko trudna sytuacja socjoekonomiczna.

Dostępne wnioski z badań obserwacyjnych wskazują, iż osoby starsze mają utrudniony dostęp do badań przesiewowych, optymalnej diagnostyki oraz otrzymują suboptymalne leczenie.

Ważnym problemem w kontekście choroby nowotworowej w wieku podeszłym jest toksyczność leczenia onkologicznego lub obawa przed jej wystąpieniem. Skutki uboczne terapii występują u starszych pacjentów częściej i mają bardziej nasilony charakter.

Z drugiej strony, wiek nie powinien stanowić jedynego czynnika dyskwalifikującego z leczenia przeciwnowotworowego. Warto podkreślić, iż u chorych w wieku podeszłym i w dobrym stanie ogólnym leczenie onkologicznego cechuje się wysoką skutecznością.

U seniorów w gorszym stanie ogólnym zaleca się indywidualizację postępowania lub ewentualnie odstąpienie od leczenia przeciwnowotworowego.

Najważniejszymi negatywnymi czynnikami rokowniczymi u chorych na raka w wieku podeszłym są niski stan sprawności oraz obecność innych chorób.

ZAJRZYJ: LECZENIE WSPOMAGAJĄCE W ONKOLOGII

Leczenie onkologiczne osób starszych i seniorów

Ustalenie optymalnego planu leczenia choroby nowotworowej u pacjenta w wieku podeszłym powinno być poprzedzone oszacowaniem przewidywanego czasu przeżycia ogólnego, czasu przeżycia związanego z nowotworem, a także rezerw czynnościowych organizmu oraz ryzyka wystąpienia powikłań. Na tej podstawie można określić prawdopodobieństwo uzyskania korzyści rozumianej jako wydłużenie przeżycia lub poprawa jego jakości.

Zasadniczo u starszych pacjentów z chorobą nowotworową w dobrym stanie ogólnym, bez poważnych chorób współistniejących i upośledzenia rezerw czynnościowych, zaleca się leczenie onkologiczne zgodne ze standardami postępowania, zwłaszcza gdy ma ono mieć charakter radykalny.

W przypadku pacjentów w złym stanie ogólnym i/lub krótkim oczekiwanym czasem przeżycia, korzyści z leczenia onkologicznego mogą być wątpliwe. W takiej sytuacji celem postępowania powinna być poprawa lub utrzymanie dobrej jakości życia i opanowanie objawów chorobowych.

W grupie pośredniej postępowanie wymaga modyfikacji i indywidualizacji.

Leczenie chirurgiczne pacjentów w wieku podeszłym

• Zakres operacji chirurgicznej u chorych w wieku podeszłym i seniorów w większości przypadków powinien być taki sam, jak u pacjentów młodszych
• Częstość powikłań pooperacyjnych u starszych chorych z nowotworem stanowi istotny problem. W tej grupie utrudniona jest także rehabilitacja po zabiegach.
• U osób starszych i seniorów zaleca się stosowanie metod małoinwazyjnych (zabiegi laparoskopowe, chirurgia robotowa)
• Ważny element w tej grupie pacjentów stanowi adekwatna opieka okołooperacyjna

Radioterapia u chorych w starszym wieku

• Szacuje się, iż blisko dwie trzecie chorych na raka wieku w podeszłym wymaga zastosowania radioterapii.
• W tej grupie częściej stosuje się hipofrakcjonowanie, zmniejszenie całkowitej dawki napromieniania oraz wykluczenie obszarów elektywnych z napromieniania
• U starszych pacjentów w dobrym stanie ogólnym i spodziewanym czasem przeżycia przekraczającym 5 lat zaleca się stosowanie radioterapii zgodnie z ogólnymi standardami postępowania.

Nowotwory u osób starszych – chemioterapia

• Kluczową zasadą leczenia systemowego pacjentów nowotworowych w wieku podeszłym jest wybór najlepiej tolerowanej metody.
• Postępowaniem z wyboru w przypadku nowotworów hormonozależnych jest hormonoterapia samodzielna lub skojarzona z lekami celowanymi
• W przypadku chemioterapii u seniorów zaleca się dobór leków o jak najmniejszym ryzyku skutków ubocznych i powikłań
• Jeśli to możliwe, zaleca się prowadzenie chemioterapii z należnymi dawkami leków, ich zmniejszenie może wpływać na skuteczność terapii. U chorych leczonych paliatywnie dopuszcza się zmniejszenie intensywności postępowania terapeutycznego
• Dobrze tolerowaną strategią leczenia jest chemioterapia metronomiczna polegająca na stosowaniu niskich dawek leków w schematach ciągłych
• W przypadku leczenia nowotworów w wieku podeszłym zaleca się wprowadzenie odpowiedniego leczenia wspomagającego.

Onkogeriatria – rak u seniora – komentarz eksperta

O tym, jak wygląda leczenie nowotworów u osób w podeszłym wieku opowiadał w rozmowie z PAP dr Adam Miller z Kliniki Onkologii Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi. W jego opinii nasz system opieki zdrowotnej jest bardzo słabo przygotowany na nadchodzące „silver tsunami” pacjentów w wieku podeszłym, których coraz więcej będzie trafiać na onkologię.

– To nie może być leczenie schematyczne; musimy dobierać je indywidualnie do wydolności pacjenta, do jego możliwości opiekuńczych. Leczenie pani Marianny idzie tak dobrze, bo wszystkie te elementy współgrają, czyli opieka rodziny, kontrola innych chorób przewlekłych, no i leczenie onkologiczne – zaznaczył.

Zauważył też, iż problemem onkogeriatrii jest brak danych. Medycyna opiera się bowiem na dowodach z badań naukowych, ale osoby w wieku 90 plus praktycznie w nich nie istnieją.

– Podając lek, nie wiemy, jak on wpłynie na organizm seniora, bo z wiekiem zmienia się metabolizm, farmakokinetyka, farmakodynamika leków. Musimy te wszystkie elementy przewidzieć, a nie mamy żadnych danych. To stąpanie po kruchym lodzie, więc niewielu lekarzy chce się zajmować onkogeriatrią, bo wymaga holistycznej wiedzy – wyjaśnił.

Dr Miller dodał, iż dla niego ułatwieniem jest zdobyta na początku kariery specjalizacja z chorób wewnętrznych. Niestety specjalistów interny coraz bardziej w Polsce brakuje; mało młodych lekarzy wybiera tę trudną i niezbyt wdzięczną dziedzinę.

– Mamy u nas wiele historii starszych ludzi, którzy np. już nie chodzili, byli skazani na dogorywanie w łóżku, a dzięki odpowiedniej terapii stanęli na nogi. Funkcjonują społecznie, zawodowo, rodzinnie, co też jest bardzo ważne, bo choroba onkologiczna dotyczy całej rodziny – zaznaczył onkolog.

Największymi ograniczeniami w leczeniu onkogeriatrycznym są choroby współistniejące, stan sprawności, ale również konieczność zapewnienia odpowiedniej opieki.

Na podstawie: PAP

Post Nowotwory u osób starszych i w wieku podeszłym (seniorów) pojawił się poraz pierwszy w Zwrotnikraka.pl.