Dziecko w fotelu dentystycznym, które odmawia otwarcia ust i nieustannie wierci się podczas zabiegu, może być źródłem frustracji dla stomatologa. Dostępne badania wskazują, iż przyczyną problemów z współpracą nie zawsze jest obawa przed dentystą i przebiegiem leczenia. Na zachowanie młodego pacjenta podczas wizyty znacząco wpływać może także styl wychowania stosowany przez jego rodziców. Dzieci wychowywane przez nadmiernie opiekuńczych rodziców częściej wykazują problemy we współpracy i są zwykle mniej skłonne poddać się leczeniu stomatologicznemu.
Nadmiernie opiekuńczy rodzice stale kontrolują każde działanie dziecka, podejmują za nie decyzje, często wyręczają choćby w prostych czynnościach i nadmiernie ingerują w jego codzienne życie. Choć intencje takich rodziców są dobre i wynikają z chęci ochrony dziecka, nadopiekuńczość może ograniczać samodzielność dziecka i jego zdolność radzenia sobie w nowych sytuacjach. W gabinecie stomatologicznym natomiast nadmierna kontrola ze strony rodzica często przekłada się na trudności we współpracy podczas zabiegów.
Wyniki badania naukowców z Amsterdamu
Naukowcy z Wydziału Stomatologii Dziecięcej Uniwersytetu w Amsterdamie przeprowadzili badanie w grupie 120 dzieci (w tym 65 dziewczynek) w wieku 5 i 6 lat oraz ich rodziców. Oceny zachowania dzieci podczas wizyt stomatologicznych dokonywano na podstawie nagrań wideo oraz skali Venhama (Venham Behavior Scale), a styl wychowania rodziców analizowano dzięki ankiet.
Naukowcy z zespołu dr E. Geuns wykazali, iż dzieci nadmiernie opiekuńczych rodziców były statystycznie mniej skłonne do współpracy podczas leczenia stomatologicznego. Częściej protestowały, odmawiały współpracy i wykazywały zachowania utrudniające leczenie. Ponadto dzieci te myły zęby mniej regularnie oraz miały większe ryzyko próchnicy w uzębieniu mlecznym.
Co z badania wynika dla praktyki stomatologicznej?
Wyniki badania sugerują, iż styl wychowania ma wpływ na przebieg wizyty stomatologicznej i zachowanie dziecka. Rozpoznanie nadmiernej opiekuńczości rodziców może pomóc w przygotowaniu odpowiedniego planu leczenia oraz metod komunikacji z dzieckiem.
W trakcie wizyty lekarz dentysta powinien obserwować zarówno dziecko, jak i jego rodzica. W przypadku dzieci nadmiernie opiekuńczych rodziców zaleca się utrzymywanie spokojnej i cierpliwej komunikacji oraz angażowanie dziecka w proste decyzje i działania podczas zabiegu. Pomocne są także krótkie instrukcje oraz stosowanie pochwał, wyrażanie uznania, nagradzanie malucha, a także ograniczenie bezpośredniej ingerencji rodzica podczas leczenia. Pozwoli to zwiększyć współpracę dziecka, poprawić komfort leczenia i zmniejszyć stres zarówno u dziecka, jak i rodzica.
Należy przy tym pamiętać, iż badanie miało charakter przekrojowy. Oznacza to, iż nie można wprost stwierdzić przyczynowości ani określić, czy nadopiekuńczość rodziców powoduje trudności w zachowaniu dziecka, czy też trudniejsze zachowania dziecka skłaniają rodziców do większej kontroli. Wyniki stanowią jednak wyraźny sygnał, iż relacja rodzic–dziecko wpływa na komfort i skuteczność leczenia stomatologicznego.
Praca „Związki między nadmiernie opiekuńczym stylem wychowania a współpracą dzieci podczas leczenia stomatologicznego, nawykami związanymi z myciem zębów oraz występowaniem próchnicy” („Associations between overprotective parenting and children’s cooperation during dental treatment, toothbrushing behaviour and dental caries experience”) ukazała się w grudniu 2025 r. w kwartalniku „European Journal of Paediatric Dentistry”.
Źródła: https://www.zm-online.de/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
W jaki sposób można radzić sobie ze strachem dziecka przed leczeniem stomatologicznym? – Znamy wiele różnych metod adaptujących dziecko do środowiska stomatologicznego. Są to m.in. metody behawioralne. Najważniejsze jest jednak to, by adekwatnie odnosić się do dziecka. Ono nie może być traktowane jak przedmiot. Zawsze musimy nawiązywać kontakt z dzieckiem, patrzeć mu w oczy, rozmawiać z nim i nie pozwalać rodzicom, by odpowiadali za dziecko na pytania – mówi prof. dr hab. n. med. Dorota Olczak-Kowalczyk, konsultant krajowy ds. stomatologii dziecięcej, prezes Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej.
