Laserobaria jako wsparcie w gojeniu trudnych ran – interdyscyplinarne stanowisko ekspertów

Na łamach czasopisma naukowego „Forum Leczenia Ran” opublikowano interdyscyplinarne stanowisko ekspertów w zakresie zastosowania laserobarii jako wieloskładnikowej terapii wspomagającej leczenie trudno gojących się ran o różnej etiologii. Autorzy wskazują, iż laserobaria jest obiecującą metodą, która może być stosowana jako część standardowego leczenia.

Artykuł „Zastosowanie laserobarii jako wieloskładnikowej terapii wspomagającej leczenie trudno gojących się ran o różnej etiologii – interdyscyplinarne stanowisko ekspertów”, który pojawił się na łamach czasopisma naukowego „Forum Leczenia Ran”, został opracowany przez grupę ekspertów w składzie: Aleksander Sieroń, Marek Kucharzewski, Zbigniew Rybak, Anna Chrapusta, Marzenna Bartoszewicz, Andrzej Krajewski, Zuzanna Konrady. Dokument został sygnowany przez członków Grupy Ekspertów podczas Forum Leczenia Ran, które odbyło się w Zakopanem w dniach 17–20 września 2025 roku.

Celem konsensusu jest ujednolicenie praktyki klinicznej w zakresie stosowania terapii laserobarycznej jako metody wspomagającej leczenie trudno gojących się ran. Dokument ten skierowany jest do lekarzy, pielęgniarek, fizjoterapeutów oraz innych profesjonalistów medycznych zaangażowanych w opiekę nad pacjentami z ranami przewlekłymi, zarówno w warunkach ambulatoryjnych, jak i szpitalnych.

Laserobaria – integracja metod wspierających gojenie w jednej technologii

Jak wskazują eksperci, trudno gojące się tany to istotny problem kliniczny i społeczny. Szczególnym wyzwaniem jest cukrzycowa choroba stóp, która jest przyczyną większości amputacji nieurazowych kończyn dolnych. Współczesne leczenie ran wymaga więc podejścia interdyscyplinarnego, które obejmuje leczenie przyczynowe oraz metody wspomagające. Jedną z obiecujących metod wspierających gojenie jest laserobaria, która integruje w jednym cyklu terapeutycznym kilka modalności o udokumentowanej skuteczności:

• tlenoterapię miejscową – pozwala na szeroką gamę sposobów dostarczania tlenu do rany i przyspieszenie procesu gojenia. Miejscowe dostarczenie tlenu do rany z koncentratora tlenu poprawia mikrokrążenie w obszarze rany i skraca czas potrzebny do całkowitego wygojenia. Ponadto tlenoterapia poprawia utlenowanie tkanek, wspiera angiogenezę i proliferację fibroblastów;
• ozonoterapię – według aktualnych badań ozonoterapia przyspiesza gojenie ran i zmniejsza częstotliwość amputacji, przy czym metoda te cechuje się niskim odsetkiem występowania działań niepożądanych. Ponadto ozonoterapia działa przeciwdrobnoustrojowo, redukuje biofilm, poprawia mikrokrążenie;
• PEMF – pole elektromagnetyczne o niskiej częstotliwości – metoda szeroko stosowana jako wsparcie w leczeniu zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, zwłaszcza w stymulowaniu regeneracji kości. Według aktualnych badań PEMF przyspiesza również gojenie ran i zmniejsza dolegliwości bólowe, a także działa przeciwzapalnie i wspiera angiogenezę;
• fototerapię światła czerwonego (LLLT) i światła (UV) – terapia światłem o niskim natężeniu obejmuje szerokie spektrum długości fal, od promieniowania UV do bliskiej podczerwieni. W analizowanych badaniach wykazano, iż promieniowanie wytwarzane przez lasery i diody elektroluminescencyjne (LED) zapewnia kliniczną poprawę pod względem wielkości rany i procesów naprawy tkanek, co przyspiesza gojenie ran, zmniejsza objawy i zapewnia szybszą granulację w procesie gojenia się ran, a także zmniejszenie poziomu fibryny. Cechami fototerapii jest również biostymulacja (ATP, ziarninowanie), ograniczanie kolonizacji (UV).

Synergia tych metod pozwala na możliwość poprawy wyników leczenia, a także skrócenia czasu gojenia i zmniejszenia ryzyka powikłań, w tym amputacji.

Laserobaria – wskazania i przeciwwskazania

Laserobaria w szczególności wskazana jest w leczeniu:

• owrzodzeń żylnych – jako wsparcie kompresjoterapii i terapia wspomagająca w owrzodzeniach żylnych,
• owrzodzeń tętniczych – jako terapia addywna z naciskiem na kontrolę niedokrwienia;
• cukrzycowej choroby stóp – redukcja kolonizacji, poprawa perfuzji, szybsze ziarninowanie;
• ran pourazowych i pooperacyjnych – wsparcie w opóźnionym gojeniu i ryzyku infekcji;
• odleżyn (II-IV) – zmniejszenie bólu, stymulacja ziarniny, poprawa komfortu pacjenta;
• uszkodzeń popromiennych – poprawa perfuzji, redukcja stanu zapalnego.

W badaniach klinicznych i obserwacjach w ośrodkach dotychczas nie odnotowano działań niepożądanych laserobarii. Najczęściej zgłaszane objawy to: przemijające zaczerwienienie skóry, uczucie ciepła w obrębie pola zabiegowego, rzadko: dyskomfort i ból. Bezwzględne przeciwwskazania do zastosowania laserobarii dotyczą:

• aktywnej infekcji wymagającej interwencji chirurgicznej,
• nowotworów w polu zabiegowym,
• ciężkiej niewydolności krążenia.

Przeciwwskazania względne to:

• ciąża,
• padaczka,
• stosowanie leków fotouczulających,
• obecność elektronicznych implantów medycznych.

Kwalifikacja pacjenta do laserobarii

Dla największej skuteczności i bezpieczeństwa terapii konieczna jest prawidłowa kwalifikacja pacjenta podzielona na kilka etapów:

• etap I – ocena ogólnoustrojowa pacjenta – obejmująca wywiad medyczny (rozpoznanie chorób podstawowych), ocenę ryzyka (uwzględnienie przeciwwskazań względnych i bezwzględnych), ocenę wydolności krążenia (ABI, TBI, badanie dopplerowskie, w razie potrzeby angio-CT), badania laboratoryjne (CRP, morfologia, poziom glukozy, HbA1c, parametry krzepnięcia – przy rozległych ranach naczyniowych).
• etap II – ocean rany według modelu TIME;
• etap III – eliminacja barier gojenia – opracowanie chirurgiczne, kontrola infekcji, optymalizacja leczenia chorób podstawowych, wdrożenie leczenia standardowego;
• etap IV – kwalifikacja do laserobarii – spełnienie następujących kryteriów: rana nie wykazuje tendencji do gojenia mimo zastosowanego leczenia standardowego, nie ma przeciwwskazań do terapii, pacjent wyraża zgodę i jest w stanie regularnie uczęszczać na zabiegi;
• etap V – ocena skuteczności – terapię należy ocenić po 2-4 tygodniach. o ile zaobserwowano 30 proc. i więcej redukcji powierzchni rany, wskazana jest kontynuacja leczenia. o ile nie zaobserwowano poprawy – konieczna jest ponowna ocena strategii (np. zmiana opatrunków, skierowanie do zabiegu chirurgicznego, rozważenie innych terapii addywnych).

W omawianym artykule wskazano, iż pojedyncza sesja laserobarii powinna trwać od 30 do 60 minut i odbywać się 3-5 razy na jeden tydzień. Zalecany jest cykl to 10-15 zabiegów przy czym parametry należy indywidualizować w zależności od etiologii rany i reakcji tkankowej.

Integracja laserobarii z innymi metodami

Laserobaria powinna być traktowana jako uzupełnienie, a nie alternatywa dla standardowych metod leczenia ran. Największe korzyści technologii obserwuje się przy stosowaniu jej w schematach zintegrowanych, wraz z leczeniem chirurgicznym, stosowaniem adekwatnych opatrunków, kompresjoterapii i odciążenia. Ponadto, badania wskazują, iż laserobaria jest skuteczna tylko wtedy, gdy stosowano ją jako dodatek do leczenia standardowego, a sama w sobie nie zastępowała debridementu czy antyseptyki.

W omawianym artykule wskazano poniższe możliwości integracji laserobarii z innymi metodami:

• terapia podciśnieniowa (NPWT),
• kompresjoterapia,
• terapia odciążająca,
• antyseptyka i antybiotykoterapia,
• leczenie chirurgiczne i rekonstrukcyjne,
• inne terapie addywne, np. terapia podciśnieniowa z instylacją, terapia biologiczna, terapia hiperbaryczna.

Doświadczenia kliniczne placówek w Polsce ze stosowania laserobarii

Od 2020 roku, kiedy po raz pierwszy zarejestrowano technologię laserobaryczną, nie odnotowano żadnych niepożądanych incydentów medycznych związanych z terapią. W omawianym artykule wskazano doświadczenia kliniczne z placówek medycznych w Polsce w ramach niekomercyjnych i komercyjnych pilotaży technologii laserobarii:

1. Klinika Chirurgii Endokrynologicznej, Ogólnej i Onkologicznej, WWCOiT w Łodzi, dr n. med. Michał Kusiński. U 5 z 7 pacjentów z ranami kończyn dolnych zaobserwowano poprawę.
2. Wojskowy Szpital Kliniczny w Lublinie, płk dr n. biol. Aleksander Michalski. 95 proc. pacjentów z pacjentów z ranami przewlekłymi kończyn dolnych zgłosiło poprawę wyglądu rany, redukcję kolonizacji bakteryjnej i zmniejszenie bólu.
3. Fundacja „W Międzyczasie”, Damian Duda. Laserobarię zastosowano u pacjenta rannego na froncie w Ukranie. Terapia wykazała znaczną poprawę stanu klinicznego w krótkim czasie, ograniczenie infekcji i przyszpieszenie gojenia. Opieka realizowana we współpracy z 1 WSzKzP w Lublinie.
4. Lux Med, dyrektorka medyczna opieki ambulatoryjnej, Beata Łyszczyk. Pilotaż w 3 placówkach ambulatoryjnych (Gliwice, Kraków, Gdańsk), 230 sesji terapeutycznych. U pacjentów obserwowano szybką poprawę kliniczną, w tym redukcję bólu już po pierwszej sesji, zmnieszenie wysięku, skrócenie czasu gojenia.
5. Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku – 63 zabiegi u 12 pacjentów z owrzodzeniami stóp i podudzi. Zaobserwowano redukcję bólu, zmniejszenie zaczerwienienia, poprawę kolorytu rany, przyspieszenie oczyszczania rany z martwicy, pojawienie się naskórka i ziarniny.
6. Alfamedica Siliesia North – Centrum Leczenia Ran i Prewencji Amputacji Kończyn. Ponad 4 000 wykonanych zabiegów, z potwierdzoną skutecznością w terapii ran cukrzycowych, owrzodzeń żylnych i obrzęków limfatycznych. 70 proc. zakażonych ran udało się całkowicie wyleczyć, ponadto u wielu pacjentów uniknięto amputacji kończyny lub jej części.
7. Liczne pozytywne doświadczenia z innych placówek medycznych, takich jak: 5. WSZK w Krakowie, Szpital im. Jana Pawła II we Włoszczowie, ZOZ Wągrowiec, CitoNet, dr n. med. Przemysław Lipiński – CM Argo, dr n. med. Konrad Pańczak – Lecran, Meditrina – Centrum Leczenia Ran, GlivClinic.

Źródło: A. Sieroń, M. Kucharzewski, Z. Rybak, A. Chrapusta, M. Bartoszewicz, A. Krajewski, Z. Konrady, „Zastosowanie laserobarii jako wieloskładnikowej terapii wspomagającej leczenie trudno gojących się ran o różnej etiologii – interdyscyplinarne stanowisko ekspertów”, Forum Leczenia Ran, 2025;6(3)