EGFR-zależny niedrobnokomórkowy rak płuca. Przeciwciała bispecyficzne otwierają nowy rozdział leczenia

Leczenie raka płuca w Polsce jeszcze nigdy nie miało tak dużego potencjału jak obecnie. Kwietniowa lista refundacyjna przyniosła istotne zmiany dla pacjentów z rakiem płuca, w tym dostęp do kolejnych nowoczesnych terapii ukierunkowanych molekularnie.

Do refundacji trafił m.in. amiwantamab – bispecyficzne przeciwciało monoklonalne skierowane przeciw receptorowi naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR) oraz receptorowi czynnika wzrostu hepatocytów (MET). To terapia przeznaczona dla grup chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca, u których w komórkach nowotworowych stwierdzono konkretne zmiany genetyczne. Szacuje się, iż mutacje w genie EGFR występują u ok. 10-15%. chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca. Częściej dotyczą one młodszych chorych, kobiet oraz osób niepalących.

– To jeden z tych momentów w onkologii, w których „jedno zdanie zmienia wszystko”. Wykrycie mutacji EGFR oznacza bowiem, iż nie mówimy już po prostu o „raku płuca”, ale o konkretnym, biologicznie zdefiniowanym podtypie choroby, dla którego istnieje jasno określona strategia leczenia – komentuje lek. Maja Lisik-Habib, MBA, onkolog kliniczny, kierownik Oddziału Chorób Rozrostowych w Wojewódzkie Wielospecjalistyczne Centrum Onkologii i Traumatologii im. M. Kopernika w Łodzi, koordynator Lung Cancer Unit.

Niedrobnokomórkowy rak płuca

Rak płuca pozostaje jednym z najczęściej rozpoznawanych nowotworów złośliwych w Polsce. Od ponad dwóch dekad utrzymuje się w ścisłej czołówce zachorowań. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów rocznie diagnozuje się średnio ok. 20-22 tys. nowych przypadków raka płuca. Blisko 85% wszystkich rozpoznań stanowi niedrobnokomórkowy rak płuca.

– Niedrobnokomórkowy rak płuca to jeden z najważniejszych i najbardziej złożonych problemów współczesnej onkologii – zarówno medycznie, jak i społecznie. Medycznie dlatego, iż jest chorobą biologicznie heterogenną, często rozpoznawaną w stadium zaawansowanym i wymagającą bardzo szybkiej oraz precyzyjnej diagnostyki patomorfologicznej i molekularnej. Społecznie – ponieważ dotyczy dużej populacji, odpowiada za ogromną liczbę zgonów, generuje wysokie koszty leczenia i opieki, a dodatkowo wiąże się z utratą sprawności, absencją zawodową oraz znacznym obciążeniem rodzin i systemu ochrony zdrowia – wyjaśnia onkolog kliniczny lek. Maja Lisik-Habib.

Rak płuca jest chorobą bardzo zróżnicowaną biologicznie. U części chorych jego rozwój napędzają konkretne zmiany genetyczne, które można dziś wykrywać i wykorzystywać przy wyborze leczenia. Jedną z najważniejszych takich zmian są mutacje w genie EGFR. Szacuje się, iż dotyczą one około 10–15% ogółu chorych.

– To, co czyni NDRP szczególnie złożonym, to jego molekularna niejednorodność. Dziś nie mówimy już o jednej chorobie, ale o grupie biologicznie odmiennych nowotworów. Wśród nich wyróżnia się m.in. podtypy zależne od zmian w genach EGFR, ALK, ROS1, BRAF, MET, RET, KRAS i innych – tłumaczy ekspertka.

Kluczem do skutecznego leczenia pozostaje więc indywidualizacja terapii, oparta na szybkiej i kompleksowej diagnostyce molekularnej.

Raka płuca z mutacją EGFR

EGFR-zależny niedrobnokomórkowy rak płuca to nowotwór, w którym dochodzi do aktywującej mutacji w genie EGFR. W praktyce oznacza to, iż komórki nowotworowe mają „włączony na stałe” sygnał do wzrostu i podziału – niezależnie od naturalnych mechanizmów regulacyjnych organizmu. Ten sygnał staje się tzw. driverem nowotworu, czyli głównym napędem choroby.

– To właśnie ten „napęd” możemy bardzo precyzyjnie zablokować. Z perspektywy pacjenta wykrycie mutacji EGFR ma kilka kluczowych konsekwencji. Po pierwsze, całkowicie zmienia strategię leczenia. Pacjent nie jest w pierwszej kolejności kierowany do klasycznej chemioterapii czy immunoterapii, ale otrzymuje leczenie ukierunkowane molekularnie. Po drugie, terapia jest bardziej precyzyjna. Po trzecie, odpowiedzi na leczenie są częstsze i szybsze. W tej grupie chorych obserwujemy wysokie odsetki odpowiedzi i wydłużenie czasu do progresji, co jeszcze kilkanaście lat temu było trudne do osiągnięcia w raku płuca – komentuje lek. Maja Lisik-Habib.

Jak podkreślają klinicyści, wykrycie mutacji EGFR jest informacją bardzo istotną i korzystną z punktu widzenia możliwości terapeutycznych. Chorzy z tą mutacją mogą być leczeni nowoczesnymi inhibitorami EGFR, które w wielu przypadkach pozwalają uzyskać szybką i długotrwałą kontrolę choroby.

– Dzięki temu czas przeżycia całkowitego w tej grupie pacjentów istotnie się wydłużył w porównaniu z historycznymi wynikami leczenia raka płuca. U części chorych mówimy dziś o wieloletnim przeżyciu, a choroba zaczyna mieć charakter bardziej przewlekły niż gwałtownie postępujący – dodaje ekspertka.

Przeciwciała bispecyficzne – leczenie dla chorych na raka płuca z mutacją EGFR

Nowy rozdział w leczeniu raka płuca otwierają leki o podwójnym mechanizmie działania – przeciwciała bispecyficzne. Są to cząsteczki, które jednocześnie oddziałują na dwa różne cele molekularne w komórkach nowotworowych.

Jednym z przeciwciał bispecyficznych opracowanych dla chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca z mutacjami w genie EGFR jest amiwantamab. Lek wiąże jednocześnie EGFR i MET. W ten sposób zaburza przekazywanie sygnałów wzrostowych zależnych od tych receptorów, a także może uruchamiać mechanizmy niszczenia komórek nowotworowych z udziałem komórek efektorowych układu odpornościowego, m.in. komórek NK i makrofagów.

– To bardzo interesujący i dynamicznie rozwijający się obszar, który dobrze pokazuje, jak bardzo wyrafinowana stała się dziś onkologia. Przeciwciała bispecyficzne to leki zaprojektowane tak, aby jednocześnie wiązać dwa różne cele molekularne. W odróżnieniu od klasycznych przeciwciał monoklonalnych, które działają na jeden receptor, tutaj mamy „jedno przeciwciało – dwa uchwyty”. W raku płuca najlepiej poznanym przykładem jest amiwantamab, który wiąże jednocześnie EGFR i MET – wyjaśnia lek. Maja Lisik-Habib.

I dodaje:

– Nowotwory są sprytne. choćby jeżeli zablokujemy jeden szlak, np. EGFR, komórki nowotworowe często aktywują mechanizmy ucieczki, m.in. poprzez szlak MET. I właśnie tutaj pojawia się miejsce dla przeciwciał bispecyficznych: mogą blokować dwa najważniejsze szlaki jednocześnie, ograniczać mechanizmy oporności i działać szerzej niż pojedynczy inhibitor. To trochę jak zamknięcie dwóch ważnych „dróg ucieczki” naraz.

Przeciwciała bispecyficzne zwiększają możliwości leczenia raka płuca i mogą przyczyniać się do poprawy wyników terapii u odpowiednio zakwalifikowanych chorych. To kolejny etap rozwoju leczenia pacjentów z nowotworami o znanych zmianach molekularnych.

Ważne zmiany na kwietniowej liście refundacyjnej

Kwietniowa lista refundacyjna przyniosła istotne i praktyczne zmiany dla polskich pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca z mutacją EGFR. Oznacza to przede wszystkim poszerzenie dostępu do nowoczesnych terapii ukierunkowanych molekularnie.

Wśród terapii udostępnionych pacjentom z rakiem płuca znalazł się m.in. amiwantamab w dwóch wskazaniach:

• W I linii leczenia z karboplatyną i pemetreksedem dla chorych z aktywującymi mutacjami insercyjnymi w eksonie 20. EGFR
• oraz w połączniu z lazertynibem w 1. linii leczenia dla chorych z delecjami w eksonie 19. lub substytucją p.L858R w eksonie 21. EGFR

– Pierwsze wskazanie dotyczy zastosowania amiwantamabu w skojarzeniu z lazertynibem u pacjentów z klasycznymi, aktywującymi mutacjami EGFR. To podejście reprezentuje nową strategię leczenia: połączenie dwóch leków celowanych, które działają na różnych poziomach szlaku sygnałowego i pozwalają uzyskać głębszą oraz potencjalnie dłuższą kontrolę choroby już na wczesnym etapie leczenia – wyjaśnia onkolog kliniczny lek. Maja Lisik-Habib.

I dodaje:

– Drugie wskazanie dotyczy pacjentów z tzw. rzadkimi mutacjami EGFR, czyli insercjami w eksonie 20. To bardzo ważna zmiana, ponieważ jest to grupa chorych, która dotychczas miała wyraźnie ograniczone możliwości terapeutyczne i słabiej odpowiadała na klasyczne inhibitory EGFR. W tej populacji refundacją objęto amiwantamab w skojarzeniu z chemioterapią, co stanowi skuteczną, celowaną opcję leczenia dla tej trudnej grupy pacjentów.

Nowoczesne leczenie celowane niedrobnokomórkowego raka płuca z mutacją EGFR pokazuje, jak gwałtownie zmienia się współczesna onkologia. Co kluczowe, nie mówimy już wyłącznie o możliwościach teoretycznych, ale o terapiach dostępnych i refundowanych dla polskich pacjentów w ramach programu lekowego.

Post EGFR-zależny niedrobnokomórkowy rak płuca. Przeciwciała bispecyficzne otwierają nowy rozdział leczenia pojawił się poraz pierwszy w Zwrotnikraka.pl.