Międzynarodowy Dzień Przyjaźni (30 lipca) to doskonała okazja, aby pokazać dzieciom, iż przyjaźń nie polega na „dopasowaniu się” się do innych ale na wzajemnym szacunku, życzliwości i wspólnej zabawie. Dla dzieci w spektrum autyzmu oraz tych ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi takie doświadczenia są szczególnie ważne, ponieważ pomagają rozwijać kompetencje społeczne w bezpiecznej atmosferze.

Poniżej znajdziesz gotowy scenariusz zajęć, który łatwo skopiujesz lub wydrukujesz i przeprowadzisz podczas wakacyjnego dyżuru lub w nowym roku szkolnym.

---

Scenariusz zajęć

Temat

Każdy przyjaciel jest inny – i to jest piękne.

Grupa

Dzieci 4–7 lat (z możliwością dostosowania do starszych dzieci).

Czas

45–60 minut.

Cele

Dziecko:

• rozumie, czym jest przyjaźń,
• uczy się zauważać potrzeby innych,
• ćwiczy współpracę,
• rozwija empatię,
• doświadcza sukcesu we wspólnym działaniu,
• wzmacnia poczucie przynależności do grupy.

---

Potrzebne materiały

• kolorowe kartki,
• kredki,
• papierowe serca wycięte z kartonu,
• piłka lub pluszak,
• duży arkusz papieru.

---

Powitanie – Iskierka przyjaźni

Dzieci siedzą w kole.

Nauczyciel mówi:

“Dzisiaj będziemy rozmawiać o czymś, czego nie można kupić, ale co może sprawić, iż każdy dzień stanie się trochę lepszy.”

Pluszak wędruje po kole.

Każde dziecko mówi swoje imię i pokazuje ulubiony gest powitania.

Może to być:

• machanie ręką,
• uśmiech,
• przybicie piątki,
• serduszko z dłoni,
• ukłon.

Dzieci wybierają taki sposób powitania, który jest dla nich komfortowy.

---

Zabawa 1. Znajdź coś wspólnego

Dzieci spacerują po sali.

Nauczyciel mówi:

“Znajdź osobę, która lubi lody.”

Potem:

• lubi psy,
• lubi kolor niebieski,
• lubi układać klocki,
• lubi huśtawki,
• lubi czytać bajki.

Na koniec prowadzący mówi:

“Widzicie? Każdy z nas jest trochę inny, ale zawsze znajdziemy coś, co nas łączy.”

---

Zabawa 2. Sieć przyjaźni

Dzieci siedzą w kole.

Nauczyciel trzyma kłębek włóczki.

Mówi coś miłego do wybranego dziecka, np.:

“Lubię, iż pomagasz innym.”

Następnie rzuca włóczkę, trzymając jej koniec.

Kolejne dziecko mówi coś dobrego następnej osobie.

Po chwili powstaje ogromna pajęczyna.

Rozmowa:

• Co by się stało, gdyby jedna osoba puściła nitkę?
• Czy wszyscy jesteśmy ważni?
• Przy zabawie należy zachować szczególną ostrożność!

---

Zabawa 3. Wspólne serce

Na dużym arkuszu znajduje się narysowane wielkie serce.

Każde dziecko odbija swoją dłoń farbą lub odrysowuje ją kredką.

Na środku nauczyciel zapisuje:

“Przyjaźń zaczyna się od małych gestów.”

Gotowa praca może ozdobić salę.

---

Zabawa 4. Pomocna dłoń

Każde dziecko otrzymuje papierową dłoń.

Rysuje na niej jedną rzecz, którą może zrobić dla kolegi.

Przykłady:

• pomóc posprzątać,
• zaprosić do zabawy,
• pożyczyć kredkę,
• poczekać na kolegę,
• powiedzieć coś miłego.

Następnie wszystkie dłonie tworzą wspólny plakat.

---

Zabawa 5. Magiczne okulary

Nauczyciel pokazuje zabawkowe okulary.

Mówi:

“To są okulary dostrzegania dobra.”

Dziecko zakłada okulary i kończy zdanie:

“Lubię u Kasi…”

“Podoba mi się, iż Kuba…”

“Miło było, kiedy…”

To ćwiczenie bardzo wzmacnia atmosferę grupy.

---

Opowieść terapeutyczna

“Mały Jeż i Wielki Miś”

Mały Jeż bardzo chciał mieć przyjaciela.

Ale bał się podejść do innych.

Myślał:

“Może nie będą chcieli się ze mną bawić.”

Pewnego dnia usiadł samotnie pod drzewem.

Właśnie przechodził tędy Wielki Miś.

Miś nie odzywając się, po prostu usiadł obok jeża.

Po chwili zapytał:

– Chcesz razem ze mną popatrzeć na chmury?

Jeż uśmiechnął się.

Okazało się, iż nie trzeba dużo mówić.

Czasem największa przyjaźń zaczyna się od spokojnego bycia razem.

---

Rozmowa

• Jak czuł się Jeż?
• Co zrobił Miś?
• Czy zawsze trzeba dużo mówić, żeby mieć przyjaciela?
• Jak możemy zaprosić kogoś do wspólnej zabawy?

---

Relaks

Dzieci dobierają się w pary.

Siadają plecami do siebie.

Przez minutę spokojnie oddychają.

Potem mówią:

“Dziękuję, iż byłeś dziś moim partnerem.”

---

Zakończenie

Każde dziecko kończy zdanie:

“Dzisiaj mogę być dobrym kolegą, gdy…”

---

Dostosowanie dla dzieci z ASD

Podczas zajęć warto:

• wcześniej pokazać plan zajęć w formie obrazkowej,
• nie zmuszać do kontaktu wzrokowego,
• pozwolić odpowiadać gestem, obrazkiem lub pojedynczym słowem,
• umożliwić chwilę odpoczynku w spokojnym miejscu,
• pozwolić uczestniczyć we własnym tempie,
• doceniać wszystkie próby współpracy, choćby bardzo małe.

Przyjaźń nie zawsze wygląda tak samo. Niektóre dzieci okazują ją rozmową, inne wspólną zabawą, a jeszcze inne spokojnym siedzeniem obok. Każda z tych form jest wartościowa.

---

Dlaczego warto organizować takie zajęcia?

Badania pokazują, iż pozytywne relacje z rówieśnikami są jednym z najważniejszych czynników wspierających rozwój emocjonalny dziecka. Dzieci, które doświadczają akceptacji i życzliwości, łatwiej rozwijają kompetencje społeczne, poczucie bezpieczeństwa i odporność psychiczną. W przypadku dzieci w spektrum autyzmu przyjaźń często opiera się na wspólnych zainteresowaniach, przewidywalności i wzajemnym szacunku, dlatego warto tworzyć sytuacje, w których każde dziecko może uczestniczyć zgodnie ze swoimi możliwościami.

---

Bibliografia

• WHO – Health Promoting Schools.
• UNICEF – Learning through Play.
• Connie Kasari – badania nad relacjami rówieśniczymi dzieci w spektrum autyzmu.
• Tony Attwood – The Complete Guide to Asperger’s Syndrome.
• Barry Prizant – Uniquely Human.

Małe gesty życzliwości uczą dzieci czegoś, czego nie da się przekazać w podręczniku – iż każdy zasługuje na przyjaźń i iż różnorodność może być początkiem pięknych relacji.