„Do opieki w Niemczech nie trzeba znać języka” – to zdanie można usłyszeć zaskakująco często. Wiele opiekunek pracuje za granicą od lat i przekonuje, iż skoro wykonują te same obowiązki co osoby mówiące po niemiecku, znajomość języka nie jest potrzebna. Problem w tym, iż codzienna praca z drugim człowiekiem to znacznie więcej niż ugotowanie obiadu czy pomoc przy kąpieli. To przede wszystkim komunikacja, od której często zależy zdrowie, bezpieczeństwo, a czasem choćby życie.
Czy do pracy w opiece w Niemczech naprawdę nie trzeba znać języka?
Trudno zaprzeczyć, iż wiele osób przez lata pracuje w opiece mimo bardzo słabej znajomości języka niemieckiego. Często słyszy się argumenty:
- „Nie pracuje się językiem.”
- „Opiekunki znające niemiecki robią dokładnie to samo.”
- „Znam opiekunki, które świetnie mówią po niemiecku, a na szteli nic nie robią.”
W pewnym stopniu jest w tym ziarno prawdy. Sam język nie czyni nikogo dobrą opiekunką. Empatia, cierpliwość, odpowiedzialność i doświadczenie są równie ważne.
Jednak wyciąganie z tego wniosku, iż język jest zbędny, jest bardzo niebezpieczne. Praca opiekunki nie polega wyłącznie na wykonywaniu czynności pielęgnacyjnych. To codzienny kontakt z człowiekiem, który często jest chory, samotny, cierpiący i potrzebuje nie tylko pomocy fizycznej, ale również rozmowy i poczucia bezpieczeństwa.
Dlaczego znajomość języka niemieckiego w opiece jest tak ważna?
Największym problemem nie jest to, iż opiekunka nie mówi po niemiecku. Znacznie większym problemem jest sytuacja, gdy wydaje jej się, iż rozumie.
Ludzki mózg bardzo często dopowiada sobie znaczenie z kontekstu. Opiekunka może być przekonana, iż dobrze zrozumiała prośbę seniora, podczas gdy w rzeczywistości chodziło o coś zupełnie innego.
Takie nieporozumienia mogą dotyczyć między innymi:
- przyjmowania leków (czego większość opiekunek niestety się podejmuje),
- dolegliwości bólowych,
- alergii,
- samopoczucia,
- zaleceń lekarza,
- informacji przekazywanych przez rodzinę seniora.
Jedno źle zrozumiane zdanie może mieć poważniejsze konsekwencje niż źle ugotowany obiad.
Opieka nad seniorem z demencją a bariera językowa
Jeszcze trudniej wygląda sytuacja w przypadku osób cierpiących na demencję lub chorobę Alzheimera.
Starsza osoba często sama ma już problemy z doborem słów, pamięcią i logicznym formułowaniem zdań. Dla niej choćby rozmowa z osobą mówiącą perfekcyjnie po niemiecku bywa trudna.
Jeżeli dodatkowo opiekunka nie rozumie języka, pojawia się ogromna frustracja po obu stronach.
Senior:
- czuje się niezrozumiany,
- nie potrafi wyjaśnić swoich potrzeb,
- szybciej się denerwuje,
- może reagować agresją lub płaczem.
Opiekunka natomiast:
- czuje bezradność,
- stresuje się każdą rozmową,
- boi się popełnić błąd,
- zaczyna unikać kontaktu.
To sytuacja bardzo obciążająca psychicznie dla obu stron.
Komunikacja w opiece nad seniorem wpływa na zdrowie
Przewlekły stres nie pozostaje bez wpływu na organizm.
Codzienna niepewność, czy dobrze się zrozumiało podopiecznego, czy adekwatnie przekazano informacje rodzinie albo lekarzowi, powoduje ogromne napięcie.
Tak samo działa to na seniora. Osoby starsze potrzebują poczucia bezpieczeństwa. Gdy mają wrażenie, iż opiekunka ich nie rozumie, poziom stresu rośnie.
A u osób starszych stres często oznacza:
- wyższe ciśnienie,
- gorszy sen,
- większy niepokój,
- nasilenie objawów otępienia,
- pogorszenie ogólnego samopoczucia.
Dlaczego od opiekunek bez języka często mniej się wymaga?
To temat, o którym mówi się rzadko.
Rodzina bardzo gwałtownie zauważa problemy z komunikacją. Wie również, iż każdą bardziej skomplikowaną czynność trzeba długo tłumaczyć.
Dlatego często rezygnuje z powierzania odpowiedzialniejszych obowiązków.
Nie chodzi o brak zaufania do samej osoby.
Chodzi o brak pewności, iż wszystko zostało adekwatnie zrozumiane.
Dotyczy to między innymi:
- kontaktów z lekarzem,
- zamawiania leków,
- rozmów z pielęgniarkami,
- wizyt w szpitalu,
- przekazywania ważnych informacji rodzinie,
- reagowania w nagłych sytuacjach.
W efekcie opiekunka nie ma świadomości, ile obowiązków oraz odpowiedzialności spada na opiekunki znające język niemiecki. W rzeczywistości często wynika to z ograniczonego zakresu obowiązków, jaki powierzają jej bliscy seniora.
Wezwanie lekarza lub pogotowia bez znajomości języka
To jeden z najważniejszych argumentów.
Nagłe pogorszenie stanu zdrowia nie daje czasu w zastanawianie się nad słówkami.
Podczas rozmowy z dyspozytorem trzeba gwałtownie przekazać:
- co się wydarzyło,
- jakie są objawy,
- czy senior oddycha,
- jakie przyjmuje leki,
- jaki jest adres.
W takich chwilach liczy się każda sekunda.
Oczywiście można korzystać z tłumacza w telefonie, ale nie zawsze jest na to czas. Poza tym automatyczne tłumaczenia bywają niedokładne, szczególnie przy specjalistycznym słownictwie medycznym.
Dlaczego osoby bez znajomości języka bywają niesłusznie oceniane?
To smutny aspekt pracy za granicą.
Osoba, która nie potrafi swobodnie się wypowiedzieć, często sprawia wrażenie mniej kompetentnej.
Nie oznacza to jednak, iż jest mniej inteligentna.
Bariera językowa utrudnia pokazanie swojej wiedzy, doświadczenia i charakteru.
Niestety wiele osób ocenia innych właśnie przez pryzmat komunikacji.
Dlatego opiekunka może zostać niesłusznie uznana za osobę mało zaradną lub mało inteligentną, choć w rzeczywistości doskonale wykonuje swoją pracę.
Jak radzić sobie z barierą językową w opiece w Niemczech?
Jeżeli mimo wszystko decydujesz się na wyjazd z niewielką znajomością niemieckiego, warto korzystać z dostępnych narzędzi.
Pomocne mogą być między innymi:
- aplikacje tłumaczące mowę w czasie rzeczywistym,
- tłumacz Google,
- DeepL,
- elektroniczne słowniki,
- gotowe fiszki z najczęściej używanymi zwrotami,
- kursy językowe online.
Coraz większą popularność zdobywają również słuchawki z funkcją tłumacza AI.
Takie urządzenia potrafią tłumaczyć rozmowę na żywo choćby w kilkudziesięciu językach. Nie zastąpią znajomości niemieckiego, ale mogą znacznie ułatwić pierwsze tygodnie pracy, rozmowy z rodziną czy wizyty u lekarza.
Nauka języka niemieckiego to inwestycja w bezpieczeństwo i lepszą pracę
Każde nowe słowo zwiększa samodzielność opiekunki.
Lepsza komunikacja oznacza:
- większe bezpieczeństwo seniora,
- mniejszy stres,
- większe zaufanie rodziny,
- możliwość wykonywania bardziej odpowiedzialnych obowiązków,
- większy komfort psychiczny,
- często także dostęp do lepiej płatnych ofert pracy.
Nie trzeba od razu mówić perfekcyjnie.
Wystarczy systematycznie rozwijać swoje umiejętności i nie zatrzymywać się na poziomie kilku podstawowych zwrotów.
Twierdzenie, iż w opiece w Niemczech nie potrzeba znajomości języka, jest jednym z najczęściej powtarzanych mitów. Można wykonywać tę pracę z bardzo podstawowym niemieckim, jednak nie oznacza to, iż język jest zbędny.
Dobra komunikacja wpływa na bezpieczeństwo, zdrowie i komfort zarówno seniora, jak i opiekunki. Pozwala szybciej reagować w nagłych sytuacjach, budować zaufanie oraz uniknąć wielu nieporozumień.
Znajomość języka nie jest wyznacznikiem tego, czy ktoś jest dobrym człowiekiem lub troskliwą opiekunką. Jest jednak narzędziem, które pozwala tę troskę skuteczniej okazać. A w pracy z drugim człowiekiem właśnie to ma ogromne znaczenie.
Gdybyś miał powierzyć opiekę nad bliską Ci osobą, wybrałbyś opiekuna bez znajomości języka czy takiego, który swobodnie porozumiewa się z seniorem? Dlaczego?
