Alkohol jest trucizną. Kto pije, szkodzi sobie i bliskim

opolska360.pl 15 godzin temu

Z piciem alkoholu ma związek około 200 rodzajów chorób i urazów. Obok nadciśnienia tętniczego, niewłaściwej diety i palenia tytoniu, alkohol jest największym zagrożeniem dla zdrowia. Jest trucizną i z punktu widzenia toksykologii każda ilość wypitego alkoholu jest ryzykowna.

Alkohol etylowy działa toksycznie

Ma negatywny wpływ na wiele narządów. Powoduje zmiany chorobowe w układach:

  • nerwowym, m.in.: polineuropatię, zmiany zanikowe móżdżku i mózgu, zwyrodnienia w płatach czołowych, ubytek szarej substancji mózgu, encefalopatię Wernickego (ostry i groźny dla życia stan neurologiczny), która może prowadzić do trwałego uszkodzenia mózgu;
  • pokarmowym, m.in.: przewlekłe stany zapalne błon śluzowych jamy ustnej, przełyku, żołądka i dwunastnicy, zaburzenia perystaltyki jelit oraz upośledzenie wchłaniania, stany zapalne trzustki i wątroby;
  • krążenia, m.in. nadciśnienie tętnicze, kardiomiopatię alkoholową (zmiany zwyrodnieniowe włókien mięśnia sercowego, stłuszczenie i powiększenie serca);
  • oddechowym, m.in.: przewlekłe zapalenie błony śluzowej tchawicy i oskrzeli, a u osób nadużywających alkoholu dziesięciokrotnie częściej występuje rak jamy ustnej, krtani oraz tchawicy;
  • moczowym, m.in.: ostrą niewydolność nerek, wzrost stężenia kwasu moczowego we krwi i związane z tym objawy dny moczanowej;
  • hormonalnym, m.in: nieprawidłowe wydzielanie testosteronu, zmniejszenie ruchliwości plemników i zniszczenie ich struktury.

Alkohol wpływa na osłabienie systemu odpornościowego organizmu. Zwiększa m.in. ryzyko występowania niektórych odmian raka, a zwłaszcza przełyku, wątroby, części nosowej gardła, krtani i tchawicy oraz raka sutka u kobiet.

Alkohol wywołuje również:

  • niedobory witamin i innych pierwiastków, co powoduje m.in. zaburzenia widzenia, zmiany skórne, zapalenie wielonerwowe, zmiany w błonach śluzowych i szpiku kostnym, zaburzenia procesów rozrodczych, szkorbut;
  • znaczące zaburzenia w funkcjonowaniu psychicznym człowieka, jak: bezsenność, depresję, niepokój, próby samobójcze, zmiany osobowości, amnezję, delirium tremens (majaczenie alkoholowe wraz z zaburzeniem świadomości), psychozę alkoholową, halucynozę alkoholową (omamy, głównie słuchowe przy względnie zachowanej świadomości), otępienie (zespół Korsakowa).

Spożywanie alkoholu przyczynia się rocznie do 2,6 miliona zgonów na całym świecie, a także do niepełnosprawności i pogorszenia stanu zdrowia milionów ludzi. Łącznie szkodliwe spożycie alkoholu odpowiada za 4,7 procent globalnego obciążenia chorobami (WHO).

Alkohol – kto nie powinien go wcale pić

  • młodzi ludzie – niesie ryzyko poważnych zaburzeń rozwojowych osób, a wg WHO dla ludzi w wieku 20-39 lat alkohol jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka przedwczesnej śmierci i niepełnosprawności – odpowiada za około 13 procent wszystkich zgonów w tej grupie wiekowej;
  • kobiety w ciąży i matki karmiące – ryzyko uszkodzenia płodu i negatywny wpływ na zdrowie dziecka;
    osoby chore, przyjmujące leki, które wchodzą w reakcje z alkoholem;
  • wszyscy, którzy znajdują się w okolicznościach wykluczających picie, jak np. kierujący pojazdami, przebywający w pracy, w szkole, itp.;
  • osoby, którym szkodzi każda, choćby najmniejsza, ilość alkoholu.

Zespół uzależnienia od alkoholu

Głównym objawem zespołu uzależnienia jest silne pragnienie alkoholu. Picie alkoholu staje się ważniejsze niż inne zachowania, które poprzednio miały dla pacjenta większą wartość. Osoby uzależnione choćby po długim okresie abstynencji po wypiciu alkoholu mogą gwałtownie wrócić do objawów uzależnienia.

Można zidentyfikować uzależnienie człowieka od alkoholu, o ile trzy lub więcej z wymienionych zachowań lub cech występowało u niego łącznie, przez pewien czas, w ostatnim roku:

  • silne pragnienie lub poczucie przymusu picia;
  • mniejsza zdolność kontrolowania zachowań związanych z piciem – trudno mu unikać i zakończyć picie na założonym wcześniej poziomie;
  • fizjologiczne objawy zespołu abstynencyjnego, gdy ogranicza lub przerywa picie alkoholu – drżenie mięśniowe, nadciśnienie tętnicze, nudności, wymioty, biegunki, bezsenność, rozszerzenie źrenic, wysuszenie śluzówek, wzmożona potliwość, zaburzenia snu, niepokój, drażliwość, lęki, padaczka poalkoholowa, omamy wzrokowe lub słuchowe, majaczenie drżenie albo używanie alkoholu lub pokrewnie działającej substancji (np. leków) w celu złagodzenia tych objawów;
  • zmieniona tolerancja alkoholu – ta sama dawka alkoholu nie przynosi oczekiwanego efektu, a dla wywołania go potrzebuje większych dawek;
  • z powodu picia alkoholu narasta zaniedbywanie innych źródeł przyjemności lub zainteresowań;
  • uporczywe picie alkoholu, mimo oczywistych dowodów występowania szkodliwych następstw – picie alkoholu, mimo iż charakter i rozmiary szkód są osobie pijącej znane lub można oczekiwać, iż są znane.

Nieodpowiedzialne spożywanie alkoholu jest przyczyną przemocy, traum, patologii społecznych i zgonów.

Aż 80 procent uzależnionych od alkoholu doświadcza objawów zaburzeń nastroju. 50 procent cierpi na depresję. 40 procent uzależnionych miało objawy zaburzeń lękowych.

Najczęściej spotykane motywy spożywania alkoholu:

  • ucieczkowy – w celu redukcji napięcia, stresu, polepszenia nastroju,
  • społeczny – spożywanie alkoholu dla towarzystwa, z okazji,
  • w poszukiwaniu przyjemności – dla walorów smakowych czy też w przekonaniu o jego zdrowotnym działaniu lub adekwatnościach leczniczych.

Często alkoholizm wypierany jest ze świadomości osoby uzależnionej i jej bliskich, stąd nazywany jest również „chorobą zaprzeczeń”.

Czynniki ryzyka

  • Biologiczne – to, jak organizm toleruje alkohol, warunkuje, czy sięgniemy po niego po raz kolejny.
  • Społeczne – wzorce kulturowe, postawy społeczeństwa wobec picia stanowią zagrożenie uzależnienia od alkoholu (picie w bardzo dużych ilościach, zgoda na picie młodych osób np. podczas imprez okolicznościowych, uznawanie osób niepijących za nietowarzyskie oraz dostępność alkoholu).
  • Psychiczne – zależą od cech osobowości, które mają wpływ na częstotliwość sięgania po alkohol (trudności w radzeniu sobie z przykrymi emocjami, niska samoocena, problemy z wyrażaniem emocji, niska odporność na stres).

Spożycie alkoholu opisywać można w gramach wypitego alkoholu lub też posługując się miarą porcji standardowej. Przyjmuje się, iż w Europie porcja taka zawiera zwykle 10 g czystego alkoholu.

Porcja standardowa alkoholu (tzn. 10 g czystego, 100% alkoholu) zawarta jest w około 250 ml piwa o mocy 5 procent, w około 100 ml wina o mocy 12 procent oraz w około 30 ml wódki o mocy 40 proc.

Jakie objawy powinny zaniepokoić?

Na ostateczne rozpoznanie uzależnienia pozwala identyfikacja trzech lub więcej następujących cech lub objawów występujących łącznie przez pewien okres w ciągu ostatniego roku. Są to m. in.:

  • silne pragnienie lub poczucie przymusu picia tzw. „głód alkoholowy”;
  • upośledzona zdolność kontrolowania zachowań związanych z piciem (trudności w unikaniu rozpoczęcia picia, trudności w zakończeniu picia do wcześniej założonego poziomu, nieskuteczność wysiłków zmierzających do zmniejszenia lub kontrolowania picia);
  • fizjologiczne objawy zespołu abstynencyjnego pojawiającego się, gdy picie alkoholu jest ograniczane lub przerywane (drżenie mięśniowe, nadciśnienie tętnicze, nudności, wymioty, biegunki, bezsenność, rozszerzenie źrenic, wysuszenie śluzówek, wzmożona potliwość, zaburzenia snu, niepokój, drażliwość, lęki, padaczka poalkoholowa, omamy wzrokowe lub słuchowe, majaczenie drżenie);
  • uporczywe picie alkoholu mimo oczywistych dowodów występowania szkodliwych następstw picia (picie alkoholu, mimo iż charakter i rozmiary szkód są osobie pijącej znane lub można oczekiwać, iż są znane).

Alkohol – profilaktyka uzależnień

Profilaktyka powinna zacząć się od najmłodszych lat:

  • nie częstuj dziecka alkoholem i nie pozwól, by robili to inni członkowie rodziny lub znajomi,
  • ustal z dzieckiem jasne zasady dotyczące alkoholu: „Nie zgadzam się, żebyś pił/żebyś piła”, „Nie pij choćby piwa”. Powiedz dziecku, iż zakaz ten wynika z Twojej miłości i troski o jego dobro,
  • porozmawiaj z dzieckiem o tym, jak ma sobie radzić z presją rówieśników namawiających do picia alkoholu. Bądź dobrym przykładem. Nie nadużywaj alkoholu w obecności dziecka i nie pokazuj mu, iż zabawa musi być związana z piciem alkoholu.

W profilaktyce uzależnień istotną rolę odgrywa również samokontrola:

  • analizuj i oceniaj swój wzór spożywania alkoholu
  • kontroluj ilość, częstość i efekty picia alkoholu
  • słuchaj opinii innych osób na temat Twojego picia
  • nie bagatelizuj negatywnych doświadczeń związanych z piciem
  • nie zwlekaj z konsultacją u specjalisty.

Co to jest FASD

Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) to zespół trwałych uszkodzeń rozwojowych, które mogą wystąpić u dziecka w wyniku ekspozycji na alkohol w okresie prenatalnym. Nie istnieje żadna znana dawka alkoholu, która byłaby bezpieczna w czasie ciąży – każda ilość, choćby niewielka, może zaszkodzić rozwijającemu się dziecku.

Dlatego rodzice planujący ciążę oraz kobiety będące w ciąży powinni zachować całkowitą abstynencję. Tylko pełna rezygnacja z alkoholu w tym okresie daje pewność, iż dziecko nie będzie narażone na ryzyko wystąpienia FASD.

Aktualna edycja ogólnopolskiej kampanii edukacyjno-informacyjnej obejmuje działania realizowane od czerwca do grudnia 2026 roku na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.

Jej osią jest przekaz: „Nie ma bezpiecznej dawki alkoholu w ciąży”.

Kampania łączy edukację o wpływie alkoholu na rozwój dziecka z praktycznymi wskazówkami dotyczącymi abstynencji, wspierającej komunikacji i roli otoczenia.

Jak się leczyć

Podstawową metodą leczenia uzależnienia od alkoholu jest psychoterapia – indywidualna oraz grupowa. Pomoc można uzyskać również w punktach konsultacyjnych, telefonach zaufania, stowarzyszeniach i klubach abstynenckich oraz wspólnotach anonimowych alkoholików. Zapytaj o pomoc lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).

Osoby uzależnione od alkoholu i narkotyków mają prawo do świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ w zakresie leczenia odwykowego.

Tu znajdziesz pomoc:

  • Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom
  • poradnie leczenia uzależnień od alkoholu

Ważne telefony

  • 801 140 068 „Pomarańczowa Linia” – system pomocy rodzicom, których dzieci upijają się;
  • 800 120 002 Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”.

***

Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania

Idź do oryginalnego materiału